Tekst
Ruers
was volgens mij precies onjuist. Het zen diensten van publiekrechte- van de commissie-Moons, namelijk
heeft mij overigens verbaasd dat de lijke lichamen die met de het recht van de verdachte op een
PvdA-fractie er niet eerder dan opsporing van strafbare feiten mini-instructie, niet opgenomen. Dat
vandaag op is teruggekomen, want zijn belast (bijzondere politie- is eerst later door de toenmalige
het antwoord van de regering was registers) (25398); minister van Justitie Sorgdrager bij
precies verkeerd. Het antwoord - Wijziging van het Wetboek nota van wijziging in het wetsvoor-
kwam trouwens twee dagen na het van Strafvordering in verband stel ingebracht. Wij betreuren het
voorlopig verslag. Het was een met de regeling van enige echter dat dit onderdeel toch nog in
uitgebreide memorie van antwoord, bijzondere bevoegdheden tot het wetsvoorstel terecht is gekomen
dus blijkbaar kan het best snel als opsporing en wijziging van enige en dat de huidige minister van
dat nodig is. Het is wel heel typerend andere bepalingen (bijzondere Justitie daar geen afstand van heeft
voor de behandeling van dit opsporingsbevoegdheden) genomen. Wat is de mini-instructie?
wetsvoorstel dat in het laatste (25403). Dat is een recht dat door dit
schriftelijke antwoord van de wetsvoorstel aan de verdachte wordt
regering aan deze Kamer nog een De beraadslaging wordt geopend. gegeven om, buiten de officier van
dergelijke grove fout wordt vermeld. justitie om, bepaalde onderzoeks-
Dit had niet mogen voorkomen. Het © handelingen te verzoeken aan de
geeft aan hoe onzorgvuldig de rechter-commissaris. Dat kan binnen
voorbereiding is geweest. Ik hoop Mevrouw Michiels van Kessenich- een aanhangig gerechtelijk vooron-
dat de regering zal terugkomen op Hoogendam (CDA): Voorzitter! Voor derzoek. Het kan ook zonder dat zo’n
dit punt en dat zal corrigeren zoals ons ligt het wetsvoorstel bijzondere gerechtelijk vooronderzoek aanhan-
anderen hebben aangegeven. opsporingsbevoegdheden, waarin gig is. Dan geeft het wetsvoorstel
een groot aantal van de aanbevelin- aan hoe dan tot benoeming van de
De beraadslaging wordt geschorst. gen van de parlementaire enquete- ˆ rechter-commissaris moet worden
commissie inzake de IRT-affaire is gekomen. Wij betreuren het om een
De vergadering wordt van 13.10 uur vervat. Daarmee hangt samen het aantal redenen.
tot 14.10 uur geschorst. tweede wetsvoorstel, inzake de Het wetsvoorstel herziening GVO
herziening van het gerechtelijk strekt er heel duidelijk toe om de
De voorzitter: Omtrent de orde deel vooronderzoek. De emoties rond de officier van justitie te maken tot de
ik de aanwezige Kamerleden mee dat IRT-affaire en de crisis in de persoon die leiding geeft aan het
het waarschijnlijk is dat omstreeks opsporing zijn gelukkig weggeebd. ¨ gerechtelijk vooronderzoek en die
15.30 uur het antwoord van de De huidige wetsvoorstellen hebben daarvoor ook de volle verantwoorde-
minister van Binnenlandse Zaken een belangrijke mate van consensus lijkheid draagt. De mini-instructie
volgt inzake het referendum. Na weten te verwerven en zijn in doet afbreuk aan die centrale positie
afloop van dat antwoord zullen wij november vorig jaar beide met van de officier van justitie in het
schorsen voor de duur van 2,5 uur, algemene stemmen aangenomen in opsporingsonderzoek. Dat vinden wij
zijnde een schorsing voor zowel de Tweede Kamer. een belangrijk bezwaar, maar er zijn
beraad als dinerpauze. Bij de Mijn fractie hecht eraan, voordat ik ook andere bezwaren. De mogelijk-
hervatting na de dinerpauze kan de op de wetsvoorstellen inga, om een heid van oneigenlijk gebruik is
tweede termijn van de Kamer een woord uit te spreken ter herdenking bepaald niet denkbeeldig. Men kan
aanvang nemen. van Maarten van Traa. Mijn fractie zich voorstellen dat de verdachte of
In verband daarmee is het heel betreurt het zeer dat de vele goede de raadsman zo’n mini-instructie
onwaarschijnlijk dat wij de wetsvoor- eigenschappen die Maarten van Traa aangrijpt om te proberen er achter te
stellen die ik zo meteen aan de orde als volksvertegenwoordiger had niet komen hoe de informatiepositie bij
zal stellen, vandaag op een redelijk langer ten goede kunnen komen van de recherche zich ontwikkelt en wat
uur kunnen afhandelen. U kunt ervan onze parlementaire democratie. Ik er al naar boven is gekomen in het
uitgaan dat het wat dat betreft blijft denk aan zijn inzet, zijn deskundig- opsporingsonderzoek. Men kan ook
bij de eerste termijn van de Kamer. heid en zijn volharding. Wij denken aan een vertragingstactiek
Op 25 mei aanstaande volgen het betreuren het ook dat hij niet heeft die op die manier zou kunnen
antwoord van de regering, de mogen meemaken dat zijn wetsvoor- worden uitgeoefend. In ieder geval
tweede termijn van de Kamer en de stel, want dat is het in feite toch, met brengt dit veel werk met zich voor de
afhandeling. algemene stemmen door de Tweede rechter-commissaris, terwijl er toch
Kamer is aangenomen en, naar het eigenlijk nauwelijks voordelen
zich laat aanzien, ook hier op brede tegenover staan. Nogmaals, wij
Aan de orde is de gezamenlijke instemming kan rekenen. hadden liever gezien dat dit niet in
behandeling van de wetsvoorstellen: Ik kom nu op de inhoud van de het wetsvoorstel was opgenomen,
- Partiele wijziging van het
¨ wetsvoorstellen. Ik stel eerst het maar het staat er nu eenmaal in en
Wetboek van Strafvordering wetsvoorstel herziening gerechtelijk wij vinden het niet zo’n groot
(herziening van het gerechtelijk vooronderzoek aan de orde. Dit is in bezwaar dat wij om die reden tegen
vooronderzoek) (23251); 1993 ingediend door onze huidige het wetsvoorstel zouden stemmen.
- Wijziging van de Wet collega, de toenmalige minister van Voorzitter! Het wetsvoorstel
politieregisters, houdende Justitie Hirsch Ballin. Het is bijzondere opsporingsbevoegdheden
nadere regels voor bijzondere gebaseerd op de voorstellen van de is ingrijpender. Er is in hoge mate
politieregisters ten behoeve van commissie-Moons. In het wetsvoor- consensus over de inhoud van dit
de politie, Koninklijke mare- stel was, toen het werd ingediend, wetsvoorstel, zij het dat het voor
chaussee en daartoe aangewe- een onderdeel van de voorstellen sommigen te ver gaat en voor
18 mei 1999
Eerste Kamer Gerechtelijk vooronderzoek c.a. EK 30 30-1362
Michiels van Kessenich-Hoogendam
anderen niet ver genoeg. Voor mijn criminele handelingen begaat bij de bevel, waarbij toegelaten wordt om
fractie gaat het op bepaalde punten uitvoering is eigenlijk ook een niet in beslag te nemen, het tijdstip
niet ver genoeg. Ik kom daar straks criminele burgerinfiltrant, dus het aangeeft waarop of de periode
nog op terug. mag allemaal niet. Onze fractie is gedurende welke de verplichting tot
Het wetsvoorstel regelt een aantal tegen het absolute verbod op de inbeslagneming niet geldt. Dat ziet er
bijzondere opsporingsbevoegdheden. inzet van een criminele burger- dus uit als een tijdelijke bevoegdheid
Waarom alleen de bijzondere? infiltrant. Wij zijn van oordeel dat tot opschorting van de verplichting
Omdat de algemene, traditionele een gaatje had moeten worden tot inbeslagneming. Dan kom ik toch
opsporingsbevoegdheden niet in een opengelaten, waarbij overigens had een beetje in de problemen. Lid 1
apart wetsvoorstel behoeven te moeten worden voorzien in zeer geeft namelijk ook de bevoegdheid
worden geregeld. Wij nemen aan dat strikte controle. Naar ons oordeel tot een tijdelijke opschorting van de
die vallen onder de algemene heeft de praktijk behoefte om in verplichting tot inbeslagneming.
taakomschrijving van de politie in uitzonderlijke situaties een burger- Daar is het heel eenvoudig. De
artikel 2 van de Politiewet en in een infiltrant met criminele antecedenten opsporingsambtenaar die van
aantal algemene bepalingen in het in te zetten. Wij denken dat de oordeel is dat op dat moment de
Wetboek van Strafvordering. Het zijn praktijk zich ook zal gaan behelpen. inbeslagneming niet dient plaats te
dus de bijzondere opsporings- Ik schets de volgende casuspositie. vinden, mag dat uitstellen in het
bevoegdheden en wel die waarbij Er wordt besloten tot de inzet van belang van het onderzoek, met het
inbreuk wordt gemaakt op een een burgerinfiltrant. Die man heeft oogmerk om op een later tijdstip
grondrecht. Die behoeven expliciete geen criminele antecedenten. In de daartoe over te gaan. Het uitstel van
regeling in de wet. loop van die infiltratie begaat hij de verplichting tot inbeslagneming in
In het wetsvoorstel worden onder strafbare feiten, waarvoor hij gevolge leden 2 en 3 is aan veel
andere geregeld de stelselmatige toestemming heeft gekregen van de zwaardere eisen gebonden. Wat let
observatie, de infiltratie, de officier van justitie. Dan blijkt op een een opsporingsambtenaar om
pseudokoop of -dienstverlening en zeker moment dat voortzetting van gebruik te maken van de eenvoudige
het opnemen van vertrouwelijke die infiltratie nodig is, bijvoorbeeld weg van lid 1 in plaats van de veel
communicatie. Ik zal ze niet allemaal omdat de situatie verandert of er moeilijker weg van de leden 2 en 3?
behandelen; aan de overkant is een andere mensen in beeld komen. Als In dit verband wil ik aandacht
uitgebreide behandeling geweest van voortzetting van die infiltratie nodig vragen voor een recente brief van de
dit wetsvoorstel met veel amende- is, zou men dat kunnen zien als een minister die handelt over het
menten. Ik neem er wel enkele uit tweede infiltratie. Dan moet je doorlaten van personen. De minister
waarover ik iets wil zeggen. eigenlijk zeggen dat de infiltrant die heeft bij brief van 12 april van dit
In de eerste plaats de bevoegdheid de eerste infiltratie heeft gedaan niet jaar gereageerd op de motie-
tot infiltratie door een burger, meer zou mogen optreden, omdat hij Rouvoet. Ik wil eerst opmerken dat ik
ondergebracht in artikel 126w. In strafbare handelingen heeft verricht het merkwaardig vind dat een brief
mijn werk als lid van de rechterlijke en nu dus een criminele burger- over een wetsvoorstel dat hier al
macht maak ik mee dat zowel binnen infiltrant is. De praktijk zal zich echter maandenlang aanhangig is, aan de
de zittende magistratuur als binnen behelpen en zeggen dat hier geen Tweede Kamer wordt gericht. Het
het openbaar ministerie een sprake is van een tweede infiltratie, zou aangewezen zijn geweest om
wijdverbreid misverstand heerst over maar van een voortzetting van de een brief aan de Tweede en de
de mogelijkheden tot burger- eerste en dan mag die man wel aan Eerste Kamer te richten, maar dit
infiltratie. Algemeen is men van het werk blijven. Ik schets deze terzijde.
oordeel dat het wetsvoorstel complicaties die zich in de praktijk De motie-Rouvoet is in de Tweede
burgerinfiltratie zou verbieden. Dat is waarschijnlijk voor zullen doen, om Kamer aangenomen en verbiedt het
niet waar, het wetsvoorstel regelt het aan te geven dat het absolute verbod doorlaten van personen; dat wil
juist uitdrukkelijk en stelt de niet praktisch en niet werkbaar is. zeggen het niet uitoefenen van de
voorwaarden vast waaronder Het tweede punt waar ik aandacht bevoegdheid tot aanhouding. De
burgerinfiltratie mogelijk is. Het aan wil besteden, is het verbod op minister zet in zijn brief uiteen dat hij
wetsvoorstel geeft zelfs aan dat een doorlaten, artikel 126ff. Daar is wel de motie weliswaar onderschrijft,
burgerinfiltrant ook strafbare een veiligheidsklep ingebouwd. Het maar dat het bij mensensmokkel erg
handelingen mag verrichten bij de verbod op doorlaten is geformuleerd lastig is om nooit personen door te
uitvoering van de infiltratie, mits als de verplichting tot inbeslagne- laten. Hij heeft een aantal argumen-
vooraf schriftelijk toestemming is ming. Dat is op zich een mooie ten om de mogelijkheid open te
verleend door de officier van justitie constructie. De verplichting tot houden om personen niet aan te
om die handelingen te verrichten. Ik inbeslagneming geldt voor voorwer- houden als er een verdenking is van
meen dat wellicht daar het misver- pen die schadelijk zijn voor de mensensmokkel, maar eventueel op
stand door is ontstaan, want de volksgezondheid of gevaarlijk voor een later moment aan te houden. De
Tweede Kamer heeft de motie- de veiligheid. De verplichting geldt minister deelt mee dat zich reeds op
Kalsbeek aangenomen, waarin een niet wanneer er een zwaarwegend korte termijn gevallen zullen
absoluut verbod wordt geformuleerd opsporingsbelang is dat met zich voordoen waarin hij deze lijn wil
tot het inzetten van criminele mee brengt dat men niet in beslag volgen. Hij eindigt met de opmerking
burgerinfiltranten. Daaronder moeten zou moeten nemen. Lees ik het goed, dat hij graag bericht ontvangt indien
worden verstaan infiltranten die dan is die uitzondering in het geval men zich niet met deze zienswijze
reeds een crimineel verleden van een zwaarwegend opsporings- kan verenigen. Heeft de minister op
hebben. Ik heb echter de indruk dat belang slechts een tijdelijke deze brief nog commentaar van de
men denkt: een burgerinfiltrant die uitzondering. In lid 3 staat dat het fracties gekregen? Overigens kan
18 mei 1999
Eerste Kamer Gerechtelijk vooronderzoek c.a. EK 30 30-1363
Michiels van Kessenich-Hoogendam
mijn fractie zich hier volledig in opsporingsmethode niet proportio- van het werk van het hof doet. Dat
vinden. neel is. Ik geef een voorbeeld. Er is heeft natuurlijk ook financiele
¨
Voorzitter! Op grond van artikel geınfiltreerd en de verdediging zegt
¨ consequenties. De gerechten hebben
126o heeft men de bevoegdheid tot dat de recherche had kunnen ieder hun eigen budget. Dat wordt
stelselmatige observatie in geval er volstaan met stelselmatige observa- nog veel duidelijker aangezet bij de
een redelijk vermoeden is dat in tie en het stelselmatig inwinnen van invoering van het integraal manage-
georganiseerd verband bepaalde informatie. Ik geef een ander ment. Ik kan me voorstellen dat de
misdrijven worden beraamd of voorbeeld. In het geval een rechtbank op een zeker moment zegt:
gepleegd. De bevoegdheid tot burgerinfiltrant is gebruikt, kan de wij moeten zoveel werk doen dat
observatie betreft dan ’’een verdediging aanvoeren dat er ook eigenlijk binnen het budget van het
persoon’’. Er is geen enkele heel goed een politie-infiltrant had hof hoort, dat wij daar een rekening
beperking met betrekking tot de kunnen worden ingezet. Is de rechter voor gaan indienen. Daar is een vrij
persoon jegens wie de stelselmatige dan verplicht, op dat verweer in te eenvoudige oplossing voor die ook
observatie mag worden toegepast. gaan en een inhoudelijke toetsing uit wordt bepleit, namelijk: voer ook in
Wij zijn van oordeel dat deze te voeren of moet de rechter erop appel het instituut van de raadsheer-
wetstekst te ruim is. Naar onze wijzen dat er alleen marginaal commissaris in en maak dan tevens
mening zal deze tekst ook niet getoetst wordt en dat de toepassing mogelijk dat de raadsheer-
’’Europa-proof’’ blijken te zijn. van de opsporingsmethode in de commissaris deel blijft uitmaken van
Wanneer een dergelijke ingrijpende eerste plaats een zaak is van de de meervoudige kamer die de zaak
bevoegdheid zich uitstrekt tot ’’een’’ officier van justitie? In dit laatste ter terechtzitting behandelt.
persoon, dus tot ieder persoon, zal geval kan de rechter alleen margi- De minister heeft zich tegen deze
de Europese rechter zeggen dat naal toetsen of in redelijkheid een koppeling, rechter-commissaris die
hiermee een ongerechtvaardigde bepaalde opsporingsbevoegdheid lid blijft uitmaken van de meervou-
inbreuk wordt gemaakt op diens had kunnen worden ingezet. Dit is dige kamer, in de Tweede Kamer
grondrechten. In de toelichting staat een lastig te beantwoorden vraag, verzet. Hij heeft gezegd dat de
dat ’’een persoon’’ moet worden maar het is zeer interessant, op dit verdachte dan wordt geconfronteerd
gezien als iemand betrokken bij het punt de opstelling van de minister te met een rechter die hem als
beramen of plegen van misdrijven. vernemen. De minister heeft nog rechter-commissaris al duchtig aan
Waarom is zo’n omschrijving niet in enige tijd om deze vraag te de tand heeft gevoeld. Dat gevaar is
de wetstekst opgenomen? Het is beantwoorden want hij zal pas in hoger beroep nu juist niet
gemakkelijk om een dergelijke volgende week reageren. aanwezig. De verdachte wordt altijd
passage te formuleren. In de Voorzitter! Ik vraag de aandacht ter openbare terechtzitting gehoord,
wetstekst zelf wordt dan de kring van voor een onderwerp dat in de dus er is geen enkel bezwaar tegen
personen die voorwerp kunnen zijn Tweede Kamer slechts zijdelings aan om de raadsheer-commissaris die de
van deze inbreuk op grondrechten de orde is geweest en waartegen de getuigen hoort, ook lid te doen zijn
beperkt. Dat lijkt ons hoogst minister zich heeft verzet. Ik doel op van de meervoudige kamer. In civiele
noodzakelijk. Is de minister bereid, het voorstel om de werkzaamheden zaken is het niet anders. Bij elke
bij de eerstvolgende gelegenheid op van de rechter-commissaris te civiele zaak – de minister weet dat –
dit punt een reparatie aan te verdelen in het horen van de waar getuigen moeten worden
brengen? verdachte en het horen van getuigen. gehoord, doet een van de drie de
De leiding van de opsporing ligt De minister heeft dat afgewezen. Hij getuigenverhoren en werkt dan
bij de officier van justitie. In twee heeft gezegd: daar moeten we niet rustig mee aan de totstandkoming
gevallen is er betrokkenheid van de aan beginnen; ik ben zelfs niet bereid van het arrest. Ik zie niet in waarom
RC, namelijk bij de opneming van daar een onderzoek naar te doen. Ik dit in strafzaken principieel anders
vertrouwelijke communicatie – ook kan me dat voor de eerste aanleg zou moeten zijn.
binnen een woning – en bij de nog wel voorstellen, maar in hoger Voorzitter! Ik wil nog een paar
opneming van telecommunicatie. De beroep ligt dat heel anders. De punten aanroeren. Dat is in de eerste
controle op de opsporing ligt bij de minister weet hoe het gaat. Een zaak plaats de kwestie van Van de Bunt.
rechter ter terechtzitting. Dat is wordt aangebracht bij het hof. De Het is buitengewoon vervelend voor
overigens niet met zoveel woorden openbare terechtzitting begint. Ik de heer Van de Bunt die als
in de wet vastgelegd. Meestal maak dit aan de lopende band mee rapporteur van de commissie-Van
worden de opsporingsbevoegdheden met al die megazaken. De advocaten Traa is opgetreden dat hij nu door ik
bij de rechter aan de orde gesteld in vragen een groot aantal getuigen. Er meen de rechtbank Arnhem
de vorm van een beroep op de kunnen er een paar worden aansprakelijk is gehouden voor
niet-ontvankelijkheid van het OM. afgewezen, maar op een gegeven uitlatingen die hij in zijn rapportage
Hoe ver strekt de controle- moment valt dan toch de beslissing heeft gedaan. Iemand die zich
bevoegdheid en de controleplicht dat een groot aantal getuigen moet daardoor aangetast voelde in zijn eer
van de rechter ter terechtzitting ten worden gehoord. De advocaten zijn en goede naam heeft de stelling
aanzien van de opsporings- het ermee eens dat dat door de geponeerd dat Van de Bunt tot
bevoegdheden? Ik besef dat dit geen rechter-commissaris gebeurt. De schadevergoeding is gehouden. De
gemakkelijke vraag is. zaken waarin deze getuigen worden rechtbank heeft dit kennelijk
Aan het wetsvoorstel ligt een gehoord, worden verwezen naar de gehonoreerd. Ik leid dit af uit
aantal uitgangspunten ten grondslag: rechter-commissaris bij de rechtbank. krantenberichten. Ik heb ook gelezen
subsidiariteit, proportionaliteit en Dan ontstaat de rare situatie dat de dat het ministerie zich bereid heeft
verantwoording. De verdediging kan rechter-commissaris die deel verklaard om die schadevergoeding
ter zitting aanvoeren dat de uitmaakt van de rechtbank, een deel te betalen. De minister kijkt erg
18 mei 1999
Eerste Kamer Gerechtelijk vooronderzoek c.a. EK 30 30-1364
Michiels van Kessenich-Hoogendam
verbaasd, maar ik heb het gelezen. ’’stelselmatige observatie’’ bij Eerste bijzondere politieregisters mogen
Dit verdient natuurlijk wel aandacht. afdeling van Titel IVa en de worden opgenomen. Wij zullen onze
Nu het een keer gelukt is, zal het wel toevoeging van de kopjes ’’Eerste steun aan dit wetsvoorstel geven.
vaker voorkomen. Heeft de minister afdeling’’, etc., in Titel V. Voor ons was en is belangrijk in
al oplossingen bedacht om dit soort Ik zal met interesse volgende week de beoordeling van dit wetsvoorstel
problemen in de toekomst te lijf te naar de beantwoording luisteren. dat de redelijke behoeften bij de
gaan? Misschien mag ik hem bestrijding van georganiseerde en
suggereren dat er, als er niets anders © andere zware criminaliteit niet
te bedenken is, altijd nog een worden aangetast met deze herziene
aansprakelijkheidsverzekering kan De heer Hirsch Ballin (CDA): regeling. Het is goed om er even bij
worden afgesloten voor mensen die Mijnheer de voorzitter! In aanvulling stil te staan dat een van degenen die
op die manier meewerken aan het op hetgeen mevrouw Michiels van vandaag voor het laatst aan de
werk van parlementaire enquete- ˆ Kessenich-Hoogendam naar voren debatten deelneemt onze collega
commissies. heeft gebracht, ga ik in op het Stoffelen is. Er zijn ook anderen die
Voorzitter! Ik heb een paar wetsvoorstel bijzondere politie- in deze weken voor het laatst aan
opmerkingen over de vormgeving. registers. De CDA-fractie heeft bij de debatten hier deelnemen, maar ik
Deze is niet altijd even consequent. schriftelijke behandeling van dit noem hem even speciaal, omdat hij
Ik begin met Titel IVa. Daar staat: wetsvoorstel tal van punten aan de een uitzonderlijk lange parlementaire
Eerste afdeling. Observatie. Dat is orde gesteld, waarop in het staat van dienst heeft die zo nauw
niet juist. De inhoud van het artikel algemeen duidelijk en nauwkeurig verbonden is met het onderwerp dat
gaat over de stelselmatige observa- antwoord is gegeven. Dit maakt het wij vandaag bespreken. Met ere zij
tie. Observatie hoeft niet geregeld te mogelijk, nu kort te zijn, al zijn er vermeld, dat hij jaren geleden als
worden. Ik verzoek de minister hier altijd nog punten die zich bij rapporteur voor de Raad van Europa
een reparatie te laten plaatsvinden. heroverweging voor nadere vragen behoorde tot degenen die krachtig
Een tweede opmerking over de lenen. Ik noem een punt waarop de
´´ de alarmklok luidden inzake de
vormgeving is dat in Titel IVa kopjes schriftelijke antwoorden niet geheel georganiseerde criminaliteit en
zijn van ’’eerste afdeling’’, ’’tweede overtuigend waren, namelijk het krachtig pleitten voor meer interna-
afdeling’’ etc. Ik mis die tot mijn spijt begrip ’’onverdachte personen’’ in tionale samenwerking en ruimere
in Titel V. Daar wordt niet gewerkt artikel 5a van het wetsvoorstel. Er bevoegdheden voor politie en
met afdelingen, terwijl Titel Va en Vb wordt gezegd – dat is onderdeel van justitie. En hij deed dat in een
weer wel met afdelingen werken. de wetsgeschiedenis – dat dit begrip situatie waarin dat ook onder zijn
Ook dat zou hersteld kunnen worden. niet mag worden opgevat als de geestverwanten nog niet gemeen-
In de schriftelijke gedachtewisseling tegenpool van artikel 27 van het goed was. Ik wil dat graag bij deze
heb ik kritiek uitgeoefend op het feit Wetboek van Strafvordering. Er gelegenheid memoreren.
dat er bij voortduring werd geschre- mogen geen gegevens betreffende Het zou intussen een misverstand
ven over ’’privacy’’. De minister heeft onverdachte personen worden zijn, bij de politieregisters alleen te
beloofd, erop toe te zien dat in het opgenomen. De duiding is dus dat denken aan georganiseerde
vervolg onze mooie grondwettelijke met het opgenomen worden in het criminaliteit. Ook individuele zware
term ’’bescherming van de persoon- register niet gezegd is dat men criminaliteit – denk aan ontvoerin-
lijke levenssfeer’’ wordt gebruikt. Ik verdachte is in de zin van het gen, waarvan wij sinds de ontvoe-
dank hem voor die toezegging. Wetboek van Strafvordering. Anders ring van de heer Heijn weten dat die
De datum van inwerkingtreding is gezegd, het antwoord van de het werk van een man kunnen zijn,
´´
verschillende malen opgeschoven. ministers – het wetsvoorstel komt kinderporno en omvangrijke fraude –
De laatst bekende datum is 1 voor rekening van drie ministers – behoort met behulp van deze
december van dit jaar, maar komt erop neer dat men ook een bijzondere politieregisters te kunnen
daarover schrijft de minister dat deze beetje verdacht kan zijn. In dat geval worden opgespoord. Uit de memorie
wel niet gehaald zal worden in kan wel opneming in de registers van antwoord leiden wij af, dat de
verband met de millennium- plaatsvinden. Dat zal wel moeten, algemene maatregel van bestuur
problematiek. Is al bekend wanneer omdat anders de systematiek van de waarover de Registratiekamer op 27
het wetsvoorstel nu wel in werking wet niet werkt. Ik kan mij voorstellen januari jongstleden heeft geadvi-
zal treden? dat later nog wel discussie zal seerd, beletselen tegen het opnemen
Ik herhaal op welke punten ik ontstaan over de vraag of iemand daarvan zal wegnemen. Wij hadden
graag een reparatie wil zien. Dat kan die geen verdachte is – geen op dat punt aanvankelijk zorg over
vrij eenvoudig geschieden. In de verdachte is in de zin van artikel 27 de redactie van de wet die de indruk
Tweede Kamer zijn er toch enige van het Wetboek van Strafvordering wekt dat de opsporing en bestrijding
wetsvoorstellen aanhangig, waaraan – zich niet toch kan beroepen op de van dit soort individuele criminaliteit
dit via nota van wijziging vastgeplakt waarborgnorm die uit artikel 5a lijkt van ernstige aard daarvan proble-
kan worden. Ik noem de wetsvoor- te kunnen worden gelezen. men zouden kunnen ondervinden.
stellen inzake DNA-onderzoek en Mijnheer de voorzitter! Andere Wat de minister heeft medegedeeld
toezeggingen aan criminelen. Dit punten laat ik rusten, omdat de over het ontwerp van de algemene
onderwerp past daar prachtig bij. antwoorden precies en helder waren. maatregel van bestuur neemt die
Ik bepleit reparatie ten aanzien van Ik onderschrijf de wens die aan dit zorg weg, ervan uitgaande dat de
artikel 126o, waarin een te ruime wetsvoorstel ten grondslag ligt om inhoud van de algemene maatregel
omschrijving wordt gegeven van de preciezer dan tot nu toe het geval van bestuur adequaat zal zijn. Graag
persoon die stelselmatig mag was, te regelen welke gegevens voor horen wij wat de stand van zaken
worden geobserveerd, de woorden welk doel in welke tijdsduur in de daarbij is. Voor ons is belangrijk de
18 mei 1999
Eerste Kamer Gerechtelijk vooronderzoek c.a. EK 30 30-1365
Hirsch Ballin
verzekering van de ministers dat, ministerie en politie. Eigenlijk is het andere naam en taakstelling. Wat
zoals in de memorie van antwoord opkomen van die gedachte alleen al betekent dit voor de rol die in dit
bij wetsvoorstel 25398 op blz. 4 staat, zorgwekkend. Zoals de regering ook wetsvoorstel aan de Registratiekamer
’’de voorgestelde regeling voldoet heeft bevestigd, was het toezicht van is toebedeeld? Er zal toch in ieder
aan de eisen die moeten worden de Registratiekamer in de praktijk geval weer een wijziging van de Wet
gesteld aan de bestrijding van zware uiterst beperkt, eigenlijk marginaal. politieregisters moeten volgen,
en georganiseerde criminaliteit’’. Wij De begeleidingscommissie CID kreeg wanneer de Wet bescherming
zullen de ministers aan die verzeke- en gaf geen informatie die tot persoonsgegevens eenmaal tot stand
ring houden. Wij voegen daaraan bijsturing aanleiding gaf. Met deze is gekomen.
toe, dat tekorten in de wetgeving of wetenschap in de achtergrond is er Ten slotte willen wij de bewindslie-
in de uitvoeringsregeling, die alle reden om vandaag bij de den graag uitnodigen te anticiperen
onverhoopt mochten blijken te behandeling van dit wetsvoorstel de op de door hen verdedigde opheffing
bestaan, tijdig moeten worden vraag te stellen, welke verwachtin- van het bordeelverbod en aan te
geredresseerd. Graag vernemen wij gen er nu zijn ten aanzien van het geven hoe het zal werken in relatie
het oordeel van de minister, openbaar ministerie en de Registra- tot de politieregisters. Zal het OM
uiteraard het liefst in de vorm van tiekamer. Zou de minister kunnen over de nodige informatie beschik-
een toezegging. aangeven, wat precies de rol zal zijn ken voor zijn adviezen inzake de
Een cruciaal punt is het toezicht. van het OM en hoe het daarvoor verlening van bordeel- en horeca-
Bij de totstandkoming van de Wet wordt toegerust? Het is aan de ene vergunningen? Geldt dat ook voor de
politieregisters werd door de kant een vraag naar de plaats van rijke voorraad van fiscale gegevens
bewindslieden onder wier verant- het OM in het wetsvoorstel en in de die er is over bordelen en het
woordelijkheid het voorstel was uitvoeringsregelingen en aan de prostitutiewezen? Geldt het ook voor
ingediend, bewindslieden uit het andere kant een vraag naar de de informatie over gebruik van
tweede kabinet-Lubbers en hun capaciteit van het OM om dat te illegalen in de prostitutie? Zal het
opvolgers in het derde kabinet- doen. Heeft het daarvoor de mensen sluitingsbeleid adequaat gebruik
Lubbers, het standpunt ingenomen en de middelen? Welke technieken kunnen maken van de politie-
dat een specifieke regeling over de moeten worden toegepast bij het registers? Wij realiseren ons dat het
verkrijging van gegevens niet nodig toezicht op de bijzondere politie- wat ingewikkelde vragen zijn. Wij
zou zijn. Dat was eigenlijk de eerste registers? Is dat niet een type hadden enige aarzeling die te stellen,
discussie over de opsporings- werkwijze dat in zekere zin overeen- maar nu het een week is tot de
methoden. Drie van de zes toenma- komst vertoont met wat in beantwoording nemen wij aan, dat
lige bewindslieden op wie ik doel, accountantsonderzoeken wordt wij op deze vragen een precies
nemen deel aan onze vergadering gedaan, namelijk niet alleen in het antwoord mogen ontvangen. Wij
van vandaag. Dat standpunt werd concrete geval kijken, maar ook zien daarnaar met belangstelling uit.
toen vrijwel kamerbreed gedeeld in nagaan hoe het ervoor staat met de
de Tweede en Eerste Kamer. Er werd registers zonder dat daarvoor een De voorzitter: De termijn die nodig
verondersteld dat aan de ene kant de concrete aanleiding is? Heeft het OM is voor het antwoord breekt niet in
opvolging van instructies, aanwijzin- de mensen en de werkwijze om op de orde van de agenda.
gen en richtlijnen, die door het verantwoordelijkheden waar te
openbaar ministerie werden gegeven maken? Wij zien met zorg een ©
over informanten en infiltranten, en mogelijke ontwikkeling waarbij het
aan de andere kant het rechterlijk OM wordt overvraagd en uiteindelijk De heer Stoffelen (PvdA): Voorzit-
toezicht en het toezicht van andere weer kop van jut wordt, bijvoorbeeld ter! De drie wetsvoorstellen die we
organen op dit punt, ook tot naleving als zou blijken dat toch neven- vandaag behandelen hebben te
van redelijkerwijs te stellen eisen registraties buiten het systeem van maken met de strijd tegen de
zouden leiden. Bij dat toezicht werd de wettelijke regelingen om een rol georganiseerde misdaad en met de
wat de politieregisters betreft naast blijken te spelen. Dan hebben wij parlementaire
het rechterlijk toezicht, onder meer geen registraties over, maar in een enquetecommissie-Van Traa. Zeker
ˆ
gedacht aan het toezicht dat door het grijs veld. geldt dat voor de voorstellen over
openbaar ministerie en de Registra- Wat wordt vervolgens de rol van bijzondere opsporingsbevoegdheden
tiekamer zou worden uitgeoefend. de Registratiekamer? Dat brengt ons en bijzondere politieregisters en in
Dit alles om ongewenst gebruik en bij de relatie met het wetsvoorstel mindere mate voor het voorstel tot
ongewenste voeding van de registers bescherming persoonsgegevens dat herziening van het gerechtelijk
te voorkomen. inmiddels met een jaar vertraging vooronderzoek. Bij het overzien van
Ervaringen sindsdien hebben tot ten opzichte van de tijdschema’s van de discussies over die bestrijding
een meer regulerende benadering de vorige minister van Justitie bij de van de georganiseerde criminaliteit
geleid, te weten het wetsvoorstel wat Tweede Kamer aanhangig is. Welke de laatste tien, vijftien jaar valt het
betreft de politieregisters dat nu veranderingen zullen daaruit voor de steeds meer op dat er sprake is van
voorligt. Uit de tekst van de Wet politieregisters voortvloeien? De wat lijkt op een golfbeweging. Eerst
wettelijke regeling zoals die tot nu Registratiekamer wordt ingevolge de werd het probleem van deze vorm
toe bestond, werd zelfs afgeleid, dat voorstellen, die wij op zich zelf goed van criminaliteit zwaar onderschat,
het openbaar ministerie geen kunnen begrijpen, die onder zelfs nauwelijks serieus genomen. Ik
toegang had tot CID-registers; een verantwoordelijkheid van deze sluit tot op zekere hoogte aan bij de
opvatting die merkwaardig aandoet minister zijn gedaan om het opmerkingen van collega Hirsch
gegeven de gezagsrelatie die er juist wetsvoorstel te verbeteren, Ballin. Dat veranderde later in een
op dit terrein is tussen openbaar vervangen door een college met een houding, vooral bij de politie en in
18 mei 1999
Eerste Kamer Gerechtelijk vooronderzoek c.a. EK 30 30-1366
Stoffelen
mindere mate bij de justitie, dat deze methoden. Zoals wij bij de schrifte- genoemde voorbeelden van
criminaliteit zo ernstig en bedreigend lijke voorbereiding al stelden, kunnen twijfelgevallen met betrekking tot de
is dat veel, zeer veel, geoorloofd is in wij met enige moeite de conclusie categorie onder b, gaat het toch om
de strijd tegen de georganiseerde delen dat het bij de bestrijding van personen waarvoor zonder meer het
misdaad. ’’Het is oorlog en dan moet de georganiseerde misdaad gestelde onder c geldt: zij staan in
je niet zeuren over bureaucratische gerechtvaardigd is niet slechts een relatie tot.
regels’’, was zo ongeveer de concreet misdrijf te onderzoeken,
mentaliteit van een deel. Dat leidde maar ook een complex van personen De heer Stoffelen (PvdA): Laat ik
tot het gecontroleerd doorlaten van en feiten, ook als er nog geen het nog iets scherper zeggen. De
zeer grote hoeveelheden soft- en concrete verdenkingen bestaan term ’’in relatie staan tot’’ vind ik
harddrugs en de situatie dat jegens die personen of feiten. Uit de lichtelijk verontrustend. Zij werkt
criminelen bezig waren te bepalen rest van mijn tekst zal blijken, dat ik namelijk niet verhelderend. Als je die
wat de politie wel of niet kon doen, mij in een belangrijke mate aansluit term vertaalt in ’’betrokken zijn bij’’
de IRT-affaire, een situatie waarin bij opmerkingen die zo-even zijn leidt dat tot een aantal vragen.
grote onduidelijkheid bestond over gemaakt door mevrouw Michiels van Wanneer is sprake van het in relatie
de vraag welke opsporings- Kessenich-Hoogendam. Het staan tot? Wanneer is sprake van
bevoegdheden gebruikt mogen onderzoek is in de situatie die ik betrokkenheid? Daarop heeft de rest
worden en wanneer, een situatie ook zojuist noemde gericht op het in van de tekst betrekking. Ik sluit met
waarbij zo’n 60.000 mensen als het kaart brengen van het georgani- mijn woorden dus aan bij de
er al niet meer waren in politie- seerde verband. Zo kunnen dan opmerkingen die zo-even zijn
registers voorkwamen. feiten en verdachten geselecteerd gemaakt door mevrouw Michiels van
De grote verdienste van de worden, waarvan vervolging moet Kessenich-Hoogendam. Waar leidt
commissie-Van Traa is, onverant- plaatsvinden. Wij stelden de vraag het gestelde namelijk toe? De
woord kort samengevat, dat deze over wat voor soort betrokkenheid gegevens van mensen die totaal
aangeeft welke methoden wel en bij het in georganiseerd verband onschuldig zijn, die nergens bij
welke niet geoorloofd zijn, een beramen of plegen van misdrijven betrokken zijn in de intrinsieke zin
verruiming van de bevoegdheden in wordt gedacht als het gaat om het in van het woord, worden in kaart
bepaalde gevallen en een verbieden kaart brengen van het georganiseerd gebracht. Zij worden betrokken bij
van andere methoden. Wij hebben verband. ’’Betrokken zijn bij’’ wordt vrij vergaande opsporingsmethoden.
het dan over stelselmatige observa- meteen een sleutelterm. Dat is het punt van zorg.
tie, infiltratie, pseudo-koop, het Wij vroegen of wel of niet gedacht
opnemen op een besloten plaats en werd aan bijvoorbeeld de chauffeur De heer Hirsch Ballin (CDA):
het opnemen van vertrouwelijke van degene of degenen die mogelijk Voorzitter! Voor de bijzondere
communicatie, eventueel in een verdacht is of zijn; zijn of haar politieregisters geldt in ieder geval
woning, en het gecontroleerd echtgenote of echtgenoot; diens dat de gegevens van slachtoffers ook
afleveren en doorlaten. kinderen; zijn of haar eventuele in de registers zullen moeten kunnen
De drie wetsvoorstellen geven de vriendin/vriend, de buurman of worden opgenomen. Uit de
nodige duidelijkheid wat wel en niet buurvrouw, de huidige partners, de schriftelijke voorbereiding heb ik
mag bij het opsporen en vastleggen huisarts en de psychiater. Het begrepen, dat die behoren tot de
van gegevens in politieregisters. De antwoord is maar ten dele verhelde- categorie onder c: personen die in
Tweede Kamer heeft de voorstellen rend, ten dele ook nogal onrustba- relatie staan tot de verdachte.
nog niet zo lang geleden aanvaard. rend. ’’Doorslaggevend is niet de
Het lijkt erop dat nu al weer een band van de betrokkene met een De heer Stoffelen (PvdA): Ik heb het
beweging gaande is van: zijn we niet verdachte’’, aldus het antwoord. Het nu allereerst over bijzondere
te streng en moet er niet meer gaat om ’’een redelijk vermoeden dat opsporingsmethoden.
mogelijk zijn, ook bij andere in georganiseerd verband misdrijven Voorzitter! Dan komt de nogal
misdrijven of verdergaande als omschreven in dit artikel 67, mistige tekst: Centraal vormt de
methoden, of wel het gecontroleerd eerste lid, worden beraamd of betrokkenheid bij dit beramen of
doorlaten van harddrugs of het gepleegd, die gezien hun aard of de plegen in georganiseerd verband.
optreden van criminele infiltranten? samenhang met andere misdrijven Een dergelijke betrokkenheid kan
De PvdA is ervoor om nu de heldere die in dat georganiseerd verband aanwezig zijn bij bovengenoemde
voorstellen neergelegd in de drie worden geraamd of gepleegd een mensen, die een relatie hebben met
wetsvoorstellen te aanvaarden en ernstige inbreuk op de rechtsorde de leider van het georganiseerd
ons dus niet te laten meeslepen in opleveren’’. verband. Niet vereist is dat de
weer een nieuwe golfbeweging. Ook betrokkene bewust betrokken is bij
moet zeker niet vergeten worden dat De heer Hirsch Ballin (CDA): het georganiseerd verband: het dient
het gaat om opsporingsmethoden en Mijnheer de voorzitter! Welk belang echter wel te gaan om een meer dan
onderzoek van een verdachte, over kent de heer Stoffelen aan deze toevallige betrokkenheid.
wiens schuld nog beslist moet onderscheidingen toe? Ik wijs hem Mijnheer de voorzitter! Wij vinden
worden door de rechter. De erop, dat op grond van het gestelde dat een schijnduidelijkheid. Hier
PvdA-fractie beperkt zich bij deze in artikel 13a, lid 1, onder c, ook bestaat het risico dat geheel
plenaire behandeling tot een´´ opneming mag plaatsvinden van onschuldige personen door politie en
kanttekening bij ieder van de gegevens omtrent personen die ’’in justitie in de tang worden genomen.
voorstellen. een bepaalde relatie staan tot Wij verzoeken de bewindslieden een
Eerst bespreek ik de voorstellen degenen, bedoeld onder a en b’’. Bij en ander nog eens te verduidelijken
betreffende bijzondere opsporings- al de door de heer Stoffelen en dat mede te doen aan de hand
18 mei 1999
Eerste Kamer Gerechtelijk vooronderzoek c.a. EK 30 30-1367
Stoffelen
van de vragen die al zijn gesteld © van wetsschendingen of onjuiste
door collega Michiels van Kessenich- wetstoepassingen zijn volgens de
Hoogendam. De heer Talsma (VVD): Voorzitter! Hoge Raad wel fout, maar daar staan
Mijnheer de voorzitter! Voorts wil Wij hebben bij de schriftelijke geen processuele sancties op. Over
ik een kanttekening maken bij het gedachtewisseling met de regering al een groep van ernstigere gevallen
voorstel inzake herziening gerechte- onze waardering uitgesproken voor waarin bepaalde opsporingen ter
lijk vooronderzoek. Wij stelden dat het wetsvoorstel inzake bijzondere verkrijging van bewijsmateriaal op
door dat voorstel evenals door het opsporingsbevoegdheden en het onrechtmatige wijze hebben
voorstel bijzondere opsporings- daarmee samenhangende voorstel plaatsgehad, zegt de Hoge Raad dat
methoden het gevaar bestaat, dat tot wijziging van het gerechtelijk die onderdelen van bewijsmateriaal
andere sectoren in de rechtbanken vooronderzoek. Ik kom direct terug moeten worden uitgesloten. Dat is
’’in de knel raken’’ door het op een aantal kleinere punten. zeer terecht. Het gebeurt veruit het
toenemende beslag dat de straf- Het voorstel tot wijziging van de vaakst in al die gevallen.
sector op het geheel legt. De Wet politieregisters, waarbij de De Hoge Raad noemt min of meer
minister van Justitie noemt dan tal tijdelijke registers, de vaststellings- ten overvloede nog een derde groep
van maatregelen die genomen registers, de registers zware waarbij sprake is van zeer ernstige
worden, onder meer ter verkleining criminaliteit en dergelijke die schending van beginselen van
van de capaciteitsdruk. ’’Vooralsnog ressorteren onder de CID onder een behoorlijke procesorde, waarvan de
wordt ervan uitgegaan dat het geheel worden gebracht, heeft ook consequentie is dat de officier van
gecombineerde effect van deze onze steun. Ik ga er nu niet verder op justitie in de totale strafvervolging in
maatregelen zal leiden tot een in. die zaak niet ontvankelijk moet
vermindering van de druk op de Bij de opsporingsmethoden wil ik worden verklaard. Die uitzonderlijke
strafrechtbanken en dat de ter toch enige relativering aanbrengen. situatie heeft zich bij mijn weten
beschikking gestelde middelen Uit de enquete van de commissie-
ˆ praktisch nooit voorgedaan. Er is wel
voldoende zijn.’’ Wij vragen de Van Traa blijkt dat er met name in de een beroep op gedaan door de vele
minister de ontwikkelingen nauw te regio Haarlem bijzonder ernstige raadslieden in de megaprocessen.
volgen en andere maatregelen te misstanden hebben bestaan. Ze Het arrest van de Hoge Raad was
nemen als de ontwikkeling niet zo waren er ook in enkele andere een gevolg van een arrest van het
positief verloopt. regio’s, maar niet in die vorm. hof, waar maar liefst negen van
Ten slotte, mijnheer de voorzitter, Daarna is in commentaren en in de dergelijke verweringen waren
een kanttekening bij het voorstel
´´ pers min of meer gesuggereerd dat aangedragen: de officier van justitie
inzake bijzondere politieke registers. het vanaf Delfzijl tot Cadzand en van is niet ontvankelijk en dergelijke. Het
In de Tweede Kamer is onder meer Den Helder tot Schin op Geul mis is buitengewoon interessant en
gedebatteerd over het risico, dat al zou zijn met onze politie. Dat is boeiend om te zien hoe het
dan niet door de strenge regels over echter absoluut niet het geval. Ik wijs desbetreffende hof in alle rust,
en voor de bijzondere registers een erop dat er in aan Haarlem gren- kalmte en afwezigheid van emoties
uitwijkplaats wordt gevonden via zende politieregio’s toen al kritiek elk van die negen grieven onder-
opneming van gegevens in het was van de daar betrokken politie- zoekt, ze heel eenvoudig ontleedt en
bedrijfsprocessysteem, het BPS. De functionarissen op datgene wat er in tot de conclusie komt dat er
minister van Justitie antwoordde: De Haarlem gebeurde. Ik acht het toch nauwelijks of geen sprake van is. Het
politie mag geen zachte informatie van belang om dit nog eens te valt in de praktijk, ook reeds onder
meer voor langere duur opslaan in zeggen. Mevrouw Michiels van de huidige wetgeving, wel mee met
andere registers dan de bijzondere Kessenich noemde dit punt ook de wijze waarop althans tijdens de
registers. Na verloop van vier even. Zij sprak over de emoties die strafprocedures wordt gelet op en
maanden is de opslag van gegevens hierdoor werden opgewekt. Ik wil dat eventuele sancties worden toegepast
over onverdachte personen voor toch even relativeren. vanwege onwettig verkregen bewijs.
strafrechtelijke handhaving van de Ook onder de huidige wet heeft de Dan nog twee praktische
rechtsorde in de BPS’en niet meer rechtspraak wel degelijk belangstel- opmerkingen, naar aanleiding van
toegestaan. De gegevens mogen wel ling getoond en ook al oplossingen vragen die wij hebben gesteld. Er is
gebruikt worden voor andere aangedragen voor ernstige misstan- sprake van ’’stelselmatig volgen’’.
doeleinden. Wij vragen de minister den op dit gebied, te weten Als dat plaatsvindt, dan moet dat
van Justitie, die hier aanwezig is, en bewijsvergaring op onwettige volgens de wet te zijner tijd in het
de twee bewindslieden die hier niet manier. Ik heb het over het arrest strafprocesdossier worden opgeno-
aanwezig zijn, de ontwikkelingen te van de Hoge Raad in de zaak-Charles men. Wij hebben gevraagd wanneer
volgen en te evalueren. Z. van 19 december 1995 (NJ 1996, daarvan sprake is. De praktijk stelt
Voorzitter! Onze slotconclusie: 249). Ik heb dat een paar jaar die vraag ook heel sterk. De minister
voorlichting, scholing, bijscholing, geleden, toen wij bij de begroting heeft het over ’’een zodanige
herscholing, toezicht en inspectie zijn van Justitie spraken over het – toen – observatie dat een min of meer
van essentieel belang. Zij zullen veel verse rapport-Van Traa, ook al volledig beeld kan worden verkregen
tijd en inspanning vergen. Dat kan en genoemd. Tot mijn verbazing is dit van bepaalde aspecten van het leven
dat moet. De zo nodige helderheid belangrijke arrest bij vele anderen van de verdachte’’. Ik heb de
over wat bij de opsporing mag en nauwelijks of niet genoemd. Het is minister gevraagd waarom hij dat
niet mag, komt er nu. Wij gaan dus volgens mij nog steeds van eminent niet in de wet zet. Daarop ant-
per saldo graag akkoord met de drie belang. woordde hij dat dit wel in de
voorstellen. De Hoge Raad maakt een uitvoeringsbesluiten komt te staan,
driedeling. De minst sterke vormen
18 mei 1999
Eerste Kamer Gerechtelijk vooronderzoek c.a. EK 30 30-1368
Talsma
maar ik had het graag iets meer begrotingsbehandeling over sprak, zouden zijn vrouw en die beer twee
geconcretiseerd willen zien. heb ik ook gepleit voor het wel in de gelijkwaardige gevechtspartners zijn.
Ik noem deze kwestie, omdat er in verbalen opnemen van een en ander, Ik citeer nog een keer de nestor
de praktijk aarzelingen over bestaan. het publiceren en het niet doorlaten, van onze Nederlandse juristen, de
De heer Stoffelen bracht die maar op het punt van de uitvoering oud-hoogleraar en oud-staatsraad
praktijkpunten ook al ter sprake. Hij zou ik dat nu ietsje willen relativeren mr. J.M. Polak. Dat doe ik overigens
had het over een nieuwe golfbewe- in de zin, zoals ik zojuist heb bepleit. voor de derde keer. Ik heb het
ging, waarmee hij het een beetje Ik kan mij voorstellen, juist omdat de gedaan bij mijn maidenspeech. U
oneens was. Ik geloof niet dat het op criminaliteit helaas toeneemt, juist zult zich dat wellicht nog herinneren,
die manier moet worden gesteld. Het ook in meer geraffineerde vorm, dat voorzitter, want u zat toen nog als
wetsvoorstel is nog niet in werking. wij het de politie niet al te moeilijk bewindsman achter de regeringsta-
Het is mij gebleken dat politie- maken als men met deze zaken aan fel. Ik heb het een tijd geleden
functionarissen in leidinggevende de gang gaat. Er zijn helaas gevallen gedaan en doe het nu nog eens. De
functies en de hoofdofficieren zeer genoeg, waarbij de politie met grote heer Polak, toch niet de eerste de
voorzichtig optreden op dit terrein, in spijt moet zeggen dat men er de beste, zegt het volgende. ’’Verdach-
afwachting van wat straks geldend vinger niet helemaal achter heeft ten van strafbare feiten hebben recht
recht gaat worden. In die contacten kunnen krijgen of waarbij in de op een zorgvuldige, in het Wetboek
heb ik gemerkt dat men zich met gerechtelijke uitspraak wordt van Strafvordering minutieus
enige zorg afvraagt of de balans wat geconstateerd dat het bewijs nog geregelde behandeling van hun zaak,
dit betreft niet iets te veel doorslaat niet is geleverd. Nogmaals, ik heb de hoe abject hun daden ook mogen
naar de al dan niet vermeende stellige indruk dat de politietop dit zijn. Verkregen rechten moeten
belangen van een verdachte. Dat alles met de uiterste omzichtigheid worden geeerbiedigd ook al hebben
¨
vind ik nog geen golfbeweging die en precisie zal toepassen. degenen die zich op die rechten
weer teruggaat. Het zijn gewoon In de stukken staat dat de minister beroepen zich schandelijk misdra-
praktijkreacties op wat er in het uiteindelijk met uitvoerings- gen.’’ Dan zegt hij daarna – en daar
wetsvoorstel staat. Als een zeer regelingen zal komen. Ze zijn gaat het mij nu in het bijzonder om
uitvoerig onderzoek is ingesteld naar misschien al in wording. Ik vraag de –: ’’Er moet dan wel vaststaan dat tot
speciale diensten, inlichtingen en minister om datgene wat ik hierover de rechtsstaat niet meer wordt
personen, waarbij allerlei aanwijzin- heb gezegd voor ogen te houden bij gerekend dan strikt noodzakelijk en
gen naar voren komen over de totstandkoming van de regelin- dat moet worden opgepast dat
criminaliteit, zonder dat er sprake is gen, ook in de praktijk. Mocht zich verworvenheden niet worden
van zeer concrete zaken, dan moet voordoen wat ik een beetje vrees, of gepromoveerd tot essentiele ¨
dat onderzoek bij het afsluiten van als een en ander bij de toepassing waarborgen. Dat nu is de laatste
die zaak toch in het dossier worden van de wet niet helemaal bevredi- decennia niet steeds in het oog
opgenomen. Daarmee zijn deze gend verloopt, is de minister dan gehouden.’’ (Zie Strafrecht en
bevindingen, die ook voor andere bereid om die regelingen ietsje terug Rechtshandhaving, rapport van de
criminele gevallen nuttig zouden te draaien? Ik kan mij voorstellen dat prof. mr. B.M. Teldersstichting, 1988,
kunnen zijn, echter verder uitgescha- de wet na een jaar of twee wordt p. 76.) Ik dacht dat hier in kort bestek
keld. geevalueerd. Is de minister bereid
¨ de basis te vinden is van wat ik heb
Een soortgelijke opmerking maak om de wet dan bij te stellen? Dit gezegd.
ik ook over het verbieden van alles onder handhaving van onze Ik wil graag mijn instemming
doorlaattransacties. Dat moet in het beginselen van de rechtsstaat en de betuigen met de suggestie van
algemeen niet mogen. Als het echte rechten van de verdachte. mevrouw Michiels van Kessenich
gebeurt in ernstige zaken, dan wel, Ik herinner mij een tekening in een over de raadsheer-commissaris. Dat
maar dan met de nodige machtigin- humoristisch blad, volstrekt van is echt een geluid uit de praktijk over
gen. Daar ben ik het helemaal mee echte authenticiteit gespeend, van iets wat ik zelf in het verleden veel
eens, maar een en ander is wel erg een echtpaar uit de Far West. meemaakte, een geluid overigens dat
ongenuanceerd. Het komt vaak voor Anderhalve eeuw geleden trekt dat ik nog steeds hoor. Een hof heeft
dat de politie bij allerlei controles, echtpaar naar het Wilde Westen en geen eigen rechter-commissaris. Als
bijvoorbeeld ter gelegenheid van gaat daar land ontginnen en sticht er er een zaak nader moet worden
houseparty’s, hoeveelheden een boerderij, vechtend tegen wild, onderzocht, gaat die naar de
XTC-pillen en dat soort zaken indianen en andere personen die hun rechtbank. Daar lopen de rechters-
tegenkomt. Die zouden ze dan belagen. Dan komt de boer met zijn commissarissen over van het werk.
allemaal in beslag moeten nemen en geweer thuis van de jacht en ziet Ik zeg niet dat zij geen aandacht aan
er zou terstond moeten worden achter de grote houten tafel in zijn die zaak van het hof besteden, maar
geverbaliseerd, terwijl men op het blokhut aan de ene kant zijn vrouw zij zijn ook bezig met nieuwe zaken
spoor is van de bron of een van de
´´ staan met een stok in haar hand en die nog onderzocht moeten worden
tussenschakels die het spul aan de andere kant een beer. Dan en die nog naar een strafzitting toe
aanleveren. Het is een fictief geval, roept hij vervolgens: ’’go it, woman, moeten, zaken die een iets hogere
voorzitter, maar het doet zich voor. Ik go it, bear’’. Zo van: hup, vrouw, prioriteit hebben dan een zaak die al
geloof dat het nuttig zou kunnen zijn hup, beer. Welnu, dat is wat wij hier in eerste instantie is beoordeeld. Dan
om dan niet strikt te zeggen dat alles niet moeten hebben. Het is wellicht komt het erop neer dat met
in beslag moet worden genomen, een idioot voorbeeld, maar het komt volstrekte verklaarbaarheid de zaak
want daarmee worden de aanlever- mij voortdurend voor de geest als dit van het hof langer duurt dan strikt
ende bronnen allemaal gewaar- soort aspecten van de rechtsstaat- nodig zou zijn. Ik zeg hiermee niet
schuwd. Toen ik hier destijds bij de handhaving aan de orde komen, als dat de rechtbanken het hof niet ten
18 mei 1999
Eerste Kamer Gerechtelijk vooronderzoek c.a. EK 30 30-1369
Talsma
dienste staan en ik zeg ook niet dat Hoewel ik aan het voorstel tot Een uitgesproken pluspunt van het
de hoven de zaak willen afschuiven, herziening van het gerechtelijk