Tekst
Hirsch Ballin
staat te wachten. Dat jongetje loopt gillend en in paniek het toepassingsbereik van de taakstraffen. Ik heb aan het
weg, met zijn handen op zijn horen. Die vader zegt: laten Openbaar Ministerie gevraagd bij het verdere beleid op
wij ophouden met die dingen. dit terrein te betrekken dat de taakstraffen herkenbaar
moeten zijn als straf en hun effect moeten hebben in de
Minister Hirsch Ballin: Dit is een relevant punt voor de omgeving. Als de motie in stemming wordt gebracht en
verkenning van wat wel en niet acceptabel is. Dat zal ik aangenomen wordt, zullen wij dat zien als een aanmoe-
bij de verkenning betrekken. Het gaat onder andere ook diging om op de ingeslagen weg verder te gaan.
om de plaatsen waar het wordt aangebracht. Dat is
reden te meer om niet onmiddellijk over te gaan tot een De beraadslaging wordt gesloten.
verbod van alle Mosquito’s. In de verkenning kunnen
zaken als verplaatsing, voorzienbaarheid en de mogelijk- De voorzitter: Stemming over de moties vindt volgende
heid om op tijd weg te gaan een rol spelen. week dinsdag plaats.
Wat betreft de motie van de heer Çörüz over de
ondertoezichtstelling van 12-minners het volgende. Er is De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
inderdaad geen mogelijkheid om strafbare feiten te
vervolgen in geval van jongeren jonger dan 12 jaar. Het
kan wel reden om zijn om andere maatregelen te nemen, Aan de orde is de voortzetting van het spoeddebat over
zoals de ondertoezichtstelling. Wij zijn bezig met de het vastzetten van een cartoonist.
uitwerking daarvan. In de brief over overlast is aange-
kondigd dat ik dit punt samen met collega Rouvoet van (Zie vergadering van 20 mei 2008.)
Jeugd en Gezin ter hand neem. Dat betreft onder andere
de vraag of er maatregelen genomen kunnen worden De voorzitter: U hebt drie minuten voor deze tweede
voor het naar huis brengen van 12-minners. Ik hoop termijn en ik herinner u eraan dat dit ook de termijn is
daarover op korte termijn verdere mededelingen te waarin u eventuele moties moet indienen. Er komt hier
kunnen doen. Wij werken een en ander nu uit. Daarbij niet nog eens een termijn na.
kunnen wij ook onder ogen zien dat in de motie wordt
gevraagd om bij een derde politiecontact de overweging De beraadslaging wordt hervat.
te maken of een ots gevorderd moet worden. De
strekking van de motie heeft mijn sympathie en ©
instemming. Inderdaad zou een derde politiecontact van
een kind dat de leeftijd van twaalf jaar wel zal hebben De heer Van der Ham (D66): Voorzitter. Tijdens het
bereikt heeft, betekenen dat hij een recidiverende debat op 20 mei vroeg ik de minister van Cultuur of hij
verdachte is. Dat is een alarmbel. Het kan trouwens zijn zich kon voorstellen dat mensen die satire bedrijven,
dat er reden is om dat al eerder dan de derde keer aan te cartoons maken, harde grappen of stekelige opinies
nemen. Wij moeten dus nog nader bekijken of wij dat op schrijven, door de gang van zaken rond de affaire-
deze of een andere manier in een richtlijn moeten Nekschot minder zeker van hun zaak zijn dan voor die
neerzetten. Ik zeg echter graag toe dat wij deze mogelijk- aanhouding. De minister van Cultuur zei letterlijk: Ja, ik
heid zullen bezien. In dat licht bezien lijkt het mij niet kan mij dat voorstellen. Dat was een eerlijk antwoord en
nodig dat op dit moment in een motie tot uitdrukking te stuk minder omwonden dan de antwoorden van de
brengen. Ik zou mij kunnen voorstellen dat de motie op minister van Justitie. Met de motie-Bos heeft de Kamer
dit moment niet in stemming hoeft te worden gebracht. het kabinet opgeroepen om zorg te dragen voor een
Ik verzeker de heer Çörüz graag dat wij de mogelijkheden maatschappelijk klimaat waarin de vrijheid van menings-
langs deze lijn zullen verkennen, gericht op een adequate uiting binnen de grenzen van de wet zonder zelfcensuur
reactie als het gaat om twaalfminners met herhaalde kan worden uitgeoefend. Wij moeten constateren dat de
politiecontacten. bejegening van de cartoonist Nekschot daar geen
positieve bijdrage aan heeft geleverd. Daarom deze
De voorzitter: Alleen een korte vraag mijnheer Çörüz, motie.
geen discussie in het kader van het kerstregime.
De heer Çörüz (CDA): Ik zou de motie toch wel in Motie
stemming willen brengen, juist om de minister te
steunen in die verkenning. Dan kan hij in die richting De Kamer,
gaan opereren.
gehoord de beraadslaging,
Minister Hirsch Ballin: Dank voor deze uitleg van de
bedoeling van deze motie. Ik heb aangegeven hoe ik met constaterende dat de regering middels de motie-Bos c.s.
haar zal omgaan. Op het moment dat wij met nadere (30800, nr. 9) is opgeroepen om zorg te dragen voor een
wetgevingsvoorstellen komen, zult u zien wat wij ermee maatschappelijk klimaat waarin de vrijheid van menings-
doen. Dan zal ik ook wat wij aan het OM kunnen vragen uiting binnen de grenzen van de wet zonder zelfcensuur
daarbij betrekken. kan worden uitgeoefend;
Voorzitter. Dan iets over de motie van de heer Çörüz
over taakstraffen voor jongeren in de buurt. Ik heb overwegende dat vermeende opiniedelicten derhalve met
daarover gisteren gesproken met het College van terughoudendheid en grote zorgvuldigheid dienen te
procureurs-generaal. Hierbij is de verdere toepassing van worden behandeld;
de taakstraffen aan de orde. U weet dat wij daarmee ook
bezig zijn in verband met vragen over de omvang van van mening dat in de bejegening van de aangeklaagde
19 juni 2008
Tweede Kamer Vastzetten cartoonist TK 99 99-6992
Van der Ham
cartoonist niet voldoende in deze geest is gehandeld en verzoekt de regering, de briefwisseling met het College
dit geen positieve bijdrage heeft geleverd aan het van procureurs-generaal inzake de kwestie-Nekschot
maatschappelijke klimaat zoals gewenst in de motie-Bos; vertrouwelijk aan de Kamer ter inzage te geven;
verzoekt de regering, zorg te dragen voor een grotere verzoekt de regering tevens, de verslagen van de
zorgvuldigheid in de bejegening van vermeende zogenaamde ’’cartoonwerkgroep’’ te delen met de
opiniedelicten; Kamer,
verzoekt de regering voorts, de Kamer te berichten over en gaat over tot de orde van de dag.
de manier waarop zij verder invulling wil geven aan de
uitvoering van de motie-Bos, De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Van der Ham en Halsema. Naar mij blijkt, wordt de
en gaat over tot de orde van de dag. indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 165 (31200-VI).
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Van der Ham, Bosma en Halsema. Naar mij blijkt, wordt De heer Van Haersma Buma (CDA): Voorzitter. De heer
de indiening ervan voldoende ondersteund. Van der Ham is nu aanzienlijk milder dan vorige week
Zij krijgt nr. 164 (31200-VI). over die cartoonwerkgroep. Heeft hij nu het idee dat die
werkgroep gaat over de vervolging of niet? Mijn indruk
De heer Van der Ham (D66): Voorzitter. Na lang uit de brief is dat de werkgroep gaat over de gevolgen
aandringen hebben wij meer informatie gekregen over van de rellen naar aanleiding van de Deense zaak en hoe
de gang van zaken rond deze affaire. De brieven die wij daar in Nederland op moet worden gereageerd. In dat
kregen laten echter nog heel veel vragen open. Hoe laatste geval praten wij echt over terrorismebestrijding,
reageert de minister op de artikelen in het dagblad De want zij staat onder voorzitterschap van de NCTb.
Pers die stelden dat het vorige kabinet anders omging
met de behandeling van vermeende opiniedelicten? Hij De heer Van der Ham (D66): Ik heb daar een aantal
stelt dat zijn ambtsvoorgangers niet met deze zaak zijn vragen over gesteld. Ik wil in ieder geval inzage hebben
geconfronteerd, maar zijn de tekeningen van Nekschot in wat er precies is gewisseld in de commissie. Is er wel
onder hun ambtstermijn wel ter tafel gekomen bij de gekeken naar de consistentie van de eventuele vervol-
cartooncommissie? Waren ze wel bekend met zijn werk? ging en in hoeverre moeten wij bij het een of het ander
Graag een reactie hierop. optreden? Ik neem aan dat er wat de consistentie betreft
Nog iets anders over die cartooncommissie. De maatstaven zijn. Wat zijn die maatstaven? Die vragen heb
minister stelt dat die geen rol heeft gehad in de ik gesteld. De minister heeft tijdens het vorige debat
aanhouding van de cartoonist Nekschot. In het debat zei gezegd dat de werkgroep wel degelijk heeft gekeken naar
hij daarover echter dat deze commissie wel kijkt naar de de vraag waarom de ene cartoon wel en de andere niet
consistentie. Letterlijk zei hij: ’’Waarom de ene cartoon aanvaardbaar is. Het is niet zo gek om daar op door te
wel en de andere niet? Die gesprekken hebben wel vragen, omdat wij willen weten wat de werkingskracht
plaatsgevonden.’’ Maar welke maatstaven heeft die kan zijn.
cartooncommissie daarbij gebruikt? Hoe is die consisten-
tie gemeten? Is daar een checklist voor? Welke cartoons De heer Van Haersma Buma (CDA): Nu is die brief
zijn zoal de revue gepasseerd? Ik wil dat weten. gekomen, maar ik vraag mij af of de heer Van der Ham
De minister stelt dat het OM eigenstandig de die heeft gelezen. In die brief staat: ’’De werkgroep heeft
beslissing heeft genomen om tot vervolging over te geen rol in inhoudelijke afwegingen, bijvoorbeeld over
gaan, maar blijkbaar is er wel gediscussieerd in de strafrechtelijke vervolging. Ook in verband met de
cartoonwerkgroep of dit consistent was. Blijkbaar vond tekening van Gregorius Nekschot heeft deze werkgroep
die commissie dat en daarmee heeft zij lijkt mij toch wel geen inhoudelijke betrokkenheid gehad bij de afweging
invloed gehad op het beleid van het OM. Zij zag zich in van het OM.’’ Volgens mij krijgen wij verslagen over hoe
ieder geval bevestigd. Ik wil meer details over die om te gaan met terrorismeproblemen en niet over de
werkgroep, over de werkwijze, het beoordelingskader en zaak-Nekschot.
ik wil, zo nodig geanonimiseerd en in vertrouwelijkheid,
de verslagen vanaf het moment dat die werkgroep is De heer Van der Ham (D66): Deze minister heeft
opgericht. Ook wil ik, eveneens desnoods vertrouwelijk, letterlijk in het vorige debat gezegd dat wel degelijk is
inzage in de briefwisseling met het College van onderzocht waarom de ene cartoon wel en de andere
procureurs-generaal over deze kwestie, juist om te zien niet is toegestaan. De minister heeft daarover kortstondig
wat nu precies de jurisprudentie is, wat de afwegingen gecorrespondeerd met de procureurs-generaal en men
waren om hier wel in te grijpen en bij heel veel andere heeft daarvoor motieven aangedragen. Die wil ik zien,
cartoons en vermeende opiniedelicten niet. Die inzage desnoods vertrouwelijk en desnoods geanonimiseerd.
wil ik hebben, desnoods vertrouwelijk en vandaar de Wij weten dan enigszins wat de richting van het kabinet
volgende motie. en het OM is en zijn op de hoogte van alle overwegingen
die daaraan ten grondslag hebben gelegen. Mijn vragen
worden opgeroepen door de brief en door wat het
Motie kabinet in eerste termijn van het debat heeft gezegd. Ik
wil daar nadere informatie over hebben en dat lijkt mij
De Kamer, heel logisch. Ik ben van mening dat de heer Van
Haersma Buma die ook zou willen hebben.
gehoord de beraadslaging,
19 juni 2008
Tweede Kamer Vastzetten cartoonist TK 99 99-6993
Ook voor mijn fractie zijn normen en waarden
buitengewoon wezenlijk. Zij stellen grenzen vanuit de
persoonlijke verantwoordelijk aan de vrijheid van
meningsuiting. Zo hoort het te gaan in ons land en wel
op basis van het openbare debat. Het strafrecht behoort
in dit soort gevallen alleen in uiterste instantie gebruikt
te worden en niet in gevallen als het voorliggende. Ik
houd staande dat deze kwestie nog steeds een zweem
van een politieke arrestatie boven zich heeft hangen. Ik
dien dan ook de volgende motie in.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het thans ingezette algemene
De heer De Wit (SP) vervolgingsbeleid het klimaat aantast waarin mensen
© M. Sablerolle – Gouda zich veilig voelen om controversiële uitspraken te doen
of controversiële kunst te maken;
©
van mening dat een open democratische en vrije
De heer Rutte (VVD): Voorzitter. Wij hebben inmiddels samenleving bestaat bij de gratie van zo’n veilige
drie brieven ontvangen van de minister van Justitie. Het omgeving;
beeld dat daaruit oprijst, bevalt mij helemaal niet. Ik
verwijt hem in de eerste plaats dat hij geen verantwoor- van mening dat de vrijheid van meningsuiting een
delijkheid neemt. Hij verschuilt zich achter iedere actieve verdediging vergt;
kartonnen doos die hij kan vinden. Hij is de minister van
de vrijheid van meningsuiting. Hij heeft die vrijheid van constaterende dat internationale en nationale rechtspraak
meningsuiting in Nederland te verdedigen, maar is op dit daarvoor een duidelijke richting geven;
belangrijke punt tekortgeschoten. Mede door zijn
toedoen is in Nederland een sfeer ontstaan, waarin verzoekt de regering, er zorg voor te dragen dat het
mensen die deelnemen aan het publieke debat zich Openbaar Ministerie bij het inzetten van een vervolging
geïntimideerd voelen en aangezet worden tot zelf- in dit soort zaken rekening houdt met de in de recht-
censuur. spraak beschermde grenzen van de vrijheid van
In de eerste plaats noem ik de rol van het OM. Het OM meningsuiting,
heeft een afweging te maken tussen aan de ene kant de
vrijheid van meningsuiting en aan de andere kant het en gaat over tot de orde van de dag.
tegengaan van discriminatie. Juist bij deelnemers aan
het publieke debat is uiterste terughoudendheid vereist De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
als het gaat om het optreden van het OM. Rutte. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan vol-
De minister verwijst in zijn brief van eind mei naar doende ondersteund.
jurisprudentie, die juist een totaal andere kant op wijst. Zij krijgt nr. 166 (31200-VI).
Het is klinkklare nonsens om te verklaren dat de
jurisprudentie hem zou aanzetten om in dit soort De heer De Wit (SP): U hebt de vraag gesteld of de
gevallen over te gaan tot vervolging. Het tegendeel is minister van Justitie niet in het overleg met het College
waar. Ik verwijs naar de uitspraken van de Hoge Raad. Ik van procureurs-generaal had moeten vragen waarom nu
citeer uit de uitspraak van 2 juni van de rechtbank van vervolging wordt ingesteld. Vindt u dat de minister
Amsterdam: ’’Het recht op vrije meningsuiting beschermt gebruik had moeten maken van zijn aanwijzings-
niet alleen informatie die aangenaam en onschuldig is, bevoegdheid?
maar juist ook de shockerende, storende en onwelgeval-
lige informatie.’’ De jurisprudentie waar de minister naar De heer Rutte (VVD): Met betrekking tot artikel 127,
verwijst, klopt niet. Of was er sprake van een verkeerde waarin het gaat om de relatie tussen de minister van
beoordeling van het maatschappelijk klimaat door het Justitie en het Openbaar Ministerie, is mijn fractie altijd
OM en heeft men gemeend dat de recente discussies in tegenstander geweest van het geven van aanwijzingen in
het maatschappelijk klimaat over normen en waarden een concrete casus. De minister had hier niet zozeer een
zouden aanzetten tot deze vorm van vervolging? aanwijzing moeten geven als wel het kennelijke beleid
Ik kom op de rol van de minister zelf. Hij is sinds ter discussie moeten stellen dat het OM voert in dit soort
18 december 2006 op de hoogte. Hij is zeven maal zaken. Hij had moeten zeggen dat het niet verstandig is
geïnformeerd. Hij had vragen moeten stellen aan het om in dit soort kwesties dit beleid te voeren. Dan gaat
OM. Hoezo leidt deze jurisprudentie tot dit type het om de algemene discussie tussen de minister van
vervolging? Hoezo is dit beleid wenselijk, als de Justitie en het Openbaar Ministerie vanuit het belang van
consequentie is dat het OM op deze wijze inbreekt in het een goede afweging tussen de vrijheid van meningsui-
publieke debat? ting en de bestrijding van discriminatie.
19 juni 2008
Tweede Kamer Vastzetten cartoonist TK 99 99-6994
Rutte
De heer De Wit (SP): Wij weten niet wat de minister 180 graden de andere kant op wijst, gelet op de
precies heeft gezegd. Dat blijkt ook niet uit de laatste uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de
brief. Als de minister dit volgens u had moeten zeggen, Mens, op recente uitspraken van de Hoge Raad en op de
is dat toch ook politieke aansturing van het OM, al gaat uitspraak na deze casus van 2 juni jongstleden door de
het maar om het algemene beleid, zoals u zegt? rechtbank van Amsterdam, in de kwestie van een
columnist die de meest vreselijke teksten over joden
De heer Rutte (VVD): De minister van Justitie is politiek heeft geschreven, maar die vanwege het belang van de
verantwoordelijk voor het Openbaar Ministerie. Het is bijdrage aan het publieke debat uiteindelijk is vrijgespro-
gebruikelijk in Nederland dat het OM binnen beleids- ken van vervolging. Dat gesprek had hij moeten
kaders functioneert. Uit de wetsgeschiedenis – de aangaan. Daarvoor is hij minister van Justitie en
memorie van antwoord bij behandeling van deze wet in daarmee ook de minister voor de vrijheid van meningsui-
1970 – blijkt zonneklaar waarom bij de artikelen 137c tot ting. De minister heeft dat laten zitten. Hij verschuilt zich
en met e uiterste terughoudendheid geboden is als het achter alle mogelijke excuses.
gaat om strafrechtelijke vervolging. Gelet op de recente
brief van minister Ter Horst over gevallen waarin De heer Van der Ham (D66): Voorzitter. De heer Rutte en
vervolging denkbaar is, gaat het in bijna alle gevallen om ik delen dezelfde zorgen, maar steunt hij het ter inzage
geweldsmisdrijven en aanzetten tot discriminatie bij leggen aan de Kamer van die correspondentie en de
sollicitaties op de arbeidsmarkt en dergelijke, niet om verslagen van de cartoonwerkgroep?
deelname aan het publieke debat. Dat is een essentieel
verschil. De minister van Justitie is daarvoor verantwoor- De heer Rutte (VVD): Ja.
delijk. Het is zijn taak om het vrije woord in Nederland te
verdedigen. De heer Van der Ham (D66): Wat is het verschil tussen
de motie die de heer Rutte zojuist heeft ingediend en die
De heer Van der Staaij (SGP): De heer Rutte gebruikt van mij?
zware woorden. Hij spreekt van ’’een zweem van
politieke arrestatie’’. Het is mij niet helemaal helder op De heer Rutte (VVD): De mijne is iets steviger. Wij stellen
welke feiten dat oordeel van hem berust. dat er moet worden gekeken naar de recente jurispru-
dentie, omdat die erop wijst dat de zaak 180 graden de
De heer Rutte (VVD): De schijn van een politieke andere kant opgaat. Dus is het wenselijk dat de minister
arrestatie zit hem hierin dat het Openbaar Ministerie daarover met het OM in gesprek treedt. Als de heer Van
zegt, op grond van jurisprudentie gedwongen te zijn om der Ham mij ervan kan overtuigen dat de moties op
dit te doen, terwijl die jurisprudentie 180 graden de elkaar lijken, kunnen wij ze in elkaar schuiven.
andere kant op wijst. Verder is de minister tot zeven keer
door het OM op de hoogte gesteld. Hij had twee vragen De heer Van der Ham (D66): Ik ben benieuwd.
moeten stellen. Hoezo jurisprudentie? Weegt u het
recente maatschappelijk debat over normen en waarden De heer Heerts (PvdA): Voorzitter. De heer Rutte gebruikt
– en de concrete bijdrage van een partij als het CDA opnieuw zware woorden, overigens minder zwaar dan hij
daaraan – niet verkeerd, dat voor u blijkbaar aanleiding is eerder heeft gedaan. Hij is niet de enige voorvechter
tot dit beleid? voor de vrijheid van meningsuiting. In de brief staat ook
dat er geen verschil in beleid is tussen het vorige kabinet
De heer Van der Staaij (SGP): Dus uw primaire verwijt en dit kabinet. Dat is de heer Rutte niet met de minister
is dat het OM hier slecht werk heeft geleverd en een eens. Hij vertrouwt deze brief dus ook niet.
verkeerde uitleg geeft aan de jurisprudentie?
De heer Rutte (VVD): De minister geeft aan dat onder
De heer Rutte (VVD): Dat het OM hier een verkeerde het vorige kabinet een bepaald beleidskader tot stand is
uitleg geeft aan het eigen beleid, maar ook dat de gekomen als het gaat om de bestrijding van discrimina-
minister van Justitie als politiek verantwoordelijke tie. Ik heb dat zorgvuldig bestudeerd. Ik heb gekeken
daarvoor op een cruciaal punt, namelijk de vrijheid van naar de brief van minister Ter Horst over de kwestie eind
meningsuiting, niet heeft ingegrepen toen hij dat kon vorig jaar. Daarin schrijft zij: ’’De politie zal alleen dan
doen. Hij heeft niet gezegd dat het OM in deze concrete overgaan tot optreden als er sprake is van een daadwer-
zaak zou moeten bekijken wat het feitencomplex is, maar kelijke omvang van hatecrimes, zoals homofobie of
hij is gehouden om met het OM het gesprek aan te gaan racistische geweldsdelicten.’’ Dat gaat ver, maar ik zou
als dat de jurisprudentie en/of het maatschappelijk daaraan toe willen voegen: natuurlijk ook al die gevallen
klimaat verkeerd weegt. Vandaar mijn motie. waarbij sprake is van bijvoorbeeld discriminatie op de
arbeidsmarkt; artikel 1 van de Grondwet. Wij spreken
De heer Van der Staaij (SGP): Het is een ingewikkeld hier echter over het deelnemen aan het publieke debat
verwijt dat de heer Rutte maakt. Hij zegt dat hij geen en dat is een andere zaak. Ik heb mij verbaasd over de
aanwijzing in een concrete zaak wil, maar hij wil wel dat uitlatingen van de heer Heerts in de media de afgelopen
de minister van Justitie hier tegen het OM had gezegd: dagen. Ik heb mij verbaasd over zijn partij in deze
’’ho, stop, hier mag niet vervolgd worden’’. kwestie. Ik had verwacht dat wij in deze zaak schouder
aan schouder zouden strijden vandaag, maar het lijkt
De heer Rutte (VVD): De minister had op twee punten erop dat de PvdA vandaag positie kiest voor het kabinet.
tegen het Openbaar Ministerie moeten zeggen dat hij het Dat vind ik onverstandig.
gesprek aanging, ongeacht de eigen verantwoordelijk-
heid van het OM in een concrete casus. Dat gesprek had De heer Heerts (PvdA): Dat zijn de woorden van de heer
moeten gaan over de weging van de jurisprudentie, die Rutte. Wij strijden voor de vrijheid van meningsuiting,
19 juni 2008
Tweede Kamer Vastzetten cartoonist TK 99 99-6995
Rutte
maar wij strijden niet voor een verdere aantasting van als minister van Justitie wel het gesprek over het
het vertrouwen in de rechtsstaat, waartoe de heer Rutte vervolgingsbeleid voeren met het onder zijn politieke
nu overgaat. Het verwijt van een politieke arrestatie kan verantwoordelijkheid vallende Openbaar Ministerie.
inhouden dat mensen denken dat wij een kabinet hebben
dat voortdurend ingrijpt in het handelen of het nalaten De voorzitter: Afsluitend, mevrouw Halsema.
daarvan van het OM. Dat is toch niet wat de heer Rutte
wil? Mevrouw Halsema (GroenLinks): Dan gaat het om de
algemene aanwijzingsbevoegdheid dat bij opiniedelicten
De heer Rutte (VVD): De heer Heerts heeft de laatste grotere terughoudendheid wordt betracht. Dat is eigenlijk
brief van de minister van Justitie toch gelezen? Hij heeft wat u zegt. De consequentie van uw eigen opvatting is
toch gelezen dat het OM de minister tot zeven keer toe dan dat u accepteert dat het Openbaar Ministerie in dit
heeft bijgepraat in deze concrete casus? Hij heeft toch bijzondere geval is overgegaan tot vervolging. U zult het
gelezen dat de minister van Justitie geen aanleiding zag Openbaar Ministerie daar niet van afhouden.
om daarover het gesprek aan te gaan? Ik heb de twee
gronden genoemd op basis waarvan de minister dat wel De heer Rutte (VVD): Ik vind dat het Openbaar Ministerie
had moeten doen. Laat de heer Heerts daar dan op in bijzondere gevallen zijn eigen stappen moet zetten. Ik
reageren! Vindt hij wel dat de jurisprudentie aanleiding heb groot bezwaar tegen de massieve wijze van
gaf tot dit beleid van het OM? Vindt hij wel dat het OM arrestatie, waar wij allen over hebben gesproken in
blijkbaar volledig in lijn heeft gehandeld met het eerdere eerste termijn. Ik heb groot bezwaar tegen de opstelling
beleidskader? van de minister van Justitie, die zeven kansen voorbij
heeft laten gaan om in algemene zin te praten over het
De heer Heerts (PvdA): Ik maak onderscheid tussen het vervolgingsbeleid in dit soort zaken van discriminatie bij
handelen van de politie en dat van het OM. Dat van de deelnemers aan het publieke debat. In dit soort gevallen
politie is buitensporig geweest. Dat is voldoende erkend, hoort hij aan te geven dat dit noch vanuit de jurispruden-
maar ik ben er geen voorstander van dat de minister het tie noch vanuit de weging van het maatschappelijk
OM voortdurend corrigeert op haar handelen. Dat is een klimaat wenselijk is.
fundamentele aantasting van de Trias Politica.
De voorzitter: Mevrouw Halsema, heel kort nog. Ik had
De heer Rutte (VVD): Ik vraag niet aan de minister op al ’’afsluitend’’ gezegd.
om te treden in een concrete casus. Er is hier sprake van
een deelnemer aan het publieke debat. Daar is hier Mevrouw Halsema (GroenLinks): Ik ken de VVD anders.
sprake van, zeg ik tegen de minister van Justitie. Hij is de Dit is schimmig. U vindt wel degelijk – die suggestie
minister voor de vrijheid van meningsuiting. De minister roept u steeds in het leven en daar moet u gewoon
heeft zeven keer de gelegenheid gehad om op te treden. helderder in zijn – waar zeven keer de cartoons van
Hij had kunnen zeggen: ’’Hoezo wijst de jurisprudentie in Nekschot voorlagen, dat de minister opmerkingen had
deze richting? Die wijst totaal de andere kant op! Kijk moeten maken over het vervolgingsbeleid. Daarmee
naar de Hoge Raad. Die praat over de contextuele treedt u wel degelijk in deze kwestie. U moet het nu
toetsing in dit soort gevallen. Kijk naar de uitspraken van helder maken: was het Openbaar Ministerie vrij om te
het Europese Hof voor de rechten van de mens. Kijk naar vervolgen in deze kwestie of niet?
de memorie van antwoord bij het wetsvoorstel uit 1970
over artikel 137.’’ De heer Rutte (VVD): Het Openbaar Ministerie is vrij om
te vervolgen in deze kwestie en de minister van Justitie
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Voorzitter. De heer is gehouden om vanuit zijn politieke verantwoordelijk-
Rutte vraagt wel om het optreden van de minister in een heid binnen de kaders die ervoor zijn met het Openbaar
bijzondere casus, namelijk in deze. De heer Rutte vindt Ministerie te overleggen over de wijze waarop het
dat de minister gebruik had moeten maken van zijn Openbaar Ministerie invulling geeft aan de beleidskaders.
bijzondere aanwijzingsbevoegdheid en had moeten In dit geval had hij horen te zien dat er twee dingen fout
zeggen: niet vervolgen. Dat betekent dat de VVD pleit zijn gegaan. Ten eerste wijst de jurisprudentie een heel
voor politieke vervolging. andere kant op in de afweging tussen de vrijheid van
meningsuiting in het geval van deelnemers aan het
De heer Rutte (VVD): Neen, ik ben heel zorgvuldig publieke debat en het bestrijden van discriminatie. Ten
geweest in de keus van mijn woorden. Ik begrijp heel tweede had hij moeten zien dat het Openbaar Ministerie
goed dat wij hier praten op een belangrijk scheidslijn. Ik in dit soort casussen – er zijn er veel meer geweest de
pleit er niet voor dat de minister ingrijpt in een concrete afgelopen maanden – blijkbaar bij de inschatting welk
casus, absoluut niet. Op het moment dat het Openbaar beleid gevoerd moet worden, een andere weging geeft
Ministerie de minister vertelt wat het van plan is te gaan van het politieke klimaat in Nederland dan wenselijk is.
doen en blijkt dat het Openbaar Ministerie een kant
opgaat, een weging geeft van het maatschappelijk debat De voorzitter: Mijnheer Van der Ham, heel kort!
dan wel een uitleg geeft van jurisprudentie die niet juist
is, moet de minister van Justitie in algemene zin als het De heer Van der Ham (D66): De heer Rutte maakt heel
gaat om het bestrijden van discriminatie en de toepas- veel misbaar hierover. Ik deel zijn verontwaardiging op
sing van artikel 137 daarover het gesprek met het een aantal punten ook wel. Het is wel een beetje raar.
Openbaar Ministerie aangaan, zonder in te grijpen in de Wil hij mensen het recht ontnemen om een aanklacht in
concrete casus. Dat is namelijk zijn rol en dat ligt ook te dienen tegen iemand met wie zij het niet eens zijn?
besloten in artikel 127 van de Wet op de rechterlijke Volgens mij wil hij dat niet. Nekschot zegt zelf ook dat hij
organisatie. Niet ingrijpen in een concrete casus, maar er geen problemen mee heeft dat er tegen hem een
19 juni 2008
Tweede Kamer Vastzetten cartoonist TK 99 99-6996
Rutte
aanklacht wordt ingediend, maar dat hij er problemen die ook niets kan doen om dat voor u weg te nemen; dat
mee heeft dat hij op deze manier wordt bejegend, moet u niet accepteren.
waardoor het klimaat verslechtert. Daar moet de heer
Rutte zich tegen verzetten, maar niet tegen het recht om De heer Rutte (VVD): Deze minister heeft tot zeven keer
tegen iemand een aanklacht in te dienen. Zijn motie is toe nagelaten te handelen op het moment dat hij kon
niet zozeer steviger als wel onzorgvuldiger. handelen. Het gaat over de vrijheid van meningsuiting,
het gaat over deelnemers aan het publieke debat die
De heer Rutte (VVD): Mijnheer Van der Ham, met alle zonder intimidatie en zelfcensuur daaraan moeten
respect, maar u maakt er nu echt een soep van. Wij kunnen deelnemen. Ik verwijt dat deze minister. Dat is
praten vandaag over de politieke verantwoordelijkheid een zwaar verwijt; dat realiseer ik mij. Ik vind dat de
van de minister van Justitie voor het Openbaar laatste brief die zweem van politieke arrestatie volledig
Ministerie. Dat laat onverlet het recht van het Openbaar boven de markt laat.
Ministerie om vervolging in te stellen en het recht van
iedere Nederlander om naar de rechter te stappen ©
wanneer hij zich in zijn rechten of belangen voelt
aangetast. Daar praten wij vandaag echter niet over. De heer Bosma (PVV): Voorzitter. Zojuist bereikte mij het
Vandaag praten wij over de politieke relatie met en de bericht dat opnieuw wordt opgetreden tegen een website
aansturing door de minister van het Openbaar Ministerie. die kritisch staat tegenover de islamisering. De site
Die luistert nauw. Mevrouw Halsema heeft daar terecht Hoeiboei, een trefpunt van Gerard Reveaanhangers die
aandacht voor gevraagd. Het is onwenselijk dat in een de vrijheid lief hebben, wordt lastiggevallen door de
concrete casus de minister zou ingrijpen. Als blijkt dat politie in het stadsdeel De Baarsjes in Amsterdam. De
het Openbaar Ministerie het maatschappelijke klimaat webmaster kreeg een ontbieding, te verschijnen op het
verkeerd weegt en dat het daarvoor ook nog eens ten politiebureau aanstaande vrijdag in verband met teksten
onrechte jurisprudentie inroept als adstructie van die op de website. Ik hoor graag van deze minister wat hij
verkeerde beleidsrichting, vind ik dat de minister van daar meer van afweet.
Justitie daarover het gesprek hoort aan te gaan. Ik dank de minister voor zijn antwoorden in deel een
van dit debat, maar ik moet wel vaststellen dat hij de
De heer Van Haersma Buma (CDA): U blijft een beetje vermoorde onschuld speelt. Natuurlijk heeft het OM een
glibberen rond de uitdrukking ’’zweem van politieke grote mate van onafhankelijkheid, maar volgens de
arrestatie’’. Wat moet in dit debat gebeuren opdat u een minister moest het OM in actie komen omdat er
conclusie kunt trekken of sprake is van een politieke aangiften waren. Waar kwamen die klachten vandaan?
arrestatie of niet? Het antwoord luidt: van het MDI, het Meldpunt Discrimi-
natie Internet. Dat was blijkbaar degene die het kwartje
De heer Rutte (VVD): Die zweem van politieke arrestatie gooide in het apparaat. Laten wij eens kijken naar dat
blijft natuurlijk hangen, zeker in het maatschappelijk MDI.
debat, omdat de minister van Justitie tot zeven keer toe MDI valt onder de stichting Magenta, een linkse club.
het gesprek heeft kunnen voeren met het Openbaar Op de site van Magenta staat prominent een brief,
Ministerie en, mijnheer Van Haersma Buma, dat niet helemaal en eenzijdig gericht tegen mijn partij. De Partij
heeft gedaan. U zult er geen bezwaar tegen hebben. Ik voor de Vrijheid wordt door Magenta betiteld als
heb uw column in de Volkskrant gelezen. U vindt zelfs antidemocratisch en xenofoob en wordt vergeleken met
dat het strafrecht moet worden ingeroepen als mensen nazi’s. Magenta wordt geleid door Brieuc-Yves (Mellouki)
beledigd worden. Dat is het standpunt van het CDA. Ik Cadat, voorheen lid van een deelraad voor GroenLinks,
sta daar 180 graden tegenover. voorheen in Frankrijk lid van de pro-islamitische
Beurbeweging, voorheen medewerker van een Franse
De heer Van Haersma Buma (CDA): U beantwoordt de communistische presidentskandidaat. MDI is een
vraag niet. U komt met een wedervraag, waarop ik in pressiegroep die alles wat haar niet welgevallig is
mijn inbreng zeker zal terugkomen. Maar ik vind echt dat lastigvalt. De multiculturele gedachtepolitie brandmerkt
het debat in de Tweede Kamer, ook u als een volwassen alles wat kritisch staat tegenover de islamisering als
partij, niet kan eindigen met: wat het debat ook is, wij racistisch. Zo werd bijvoorbeeld de stichting Stop de
blijven lekker zeggen ’’er is een zweem van politieke islamisering van Europa weg getreiterd door dat MDI.
arrestatie’’... MDI is rechter en officier tegelijk. Het dreigt met
processen om sites uit de lucht te halen zonder dat het
De heer Rutte (VVD): Die is niet meer weg te nemen met OM eraan te pas komt. Er zouden 80 klachten over
de laatste brief van de minister van Justitie, waaruit blijkt Nekschot zijn binnengekomen, meldt MDI, de helft
dat hij tot zeven keer toe door het Openbaar Ministerie daarvan na een oproep van de islamitische prediker
op de hoogte is gesteld. Het spijt mij wel, maar dat is Abdul-Jabbar van de Ven, iemand die op de televisie ooit
mijn politieke conclusie: die zweem is niet weg te mijn fractieleider kanker toewenste. Zo werkt het: een
nemen. islamofascist roept op tot klagen, subsidieslurper MDI
bundelt de krachten en klaagt bij het OM en vervolgens
De heer Van Haersma Buma (CDA): Dan daag ik u uit. komt het OM in actie. En vervolgens zegt deze minister:
Als dit debat eindigt, hoe dan ook, met een minister die het OM moest in actie komen, want er waren klachten.
een zweem van politieke arrestatie laat bestaan, dan Ja, zo lust ik er nog wel een.
moet u dat uit durven spreken, in een motie, want het Het MDI kan dat alleen doen, omdat het aan het
gaat over het vertrouwen in die minister. Een minister subsidie-infuus hangt. Per jaar ontvangt Magenta
die een zweem van politieke arrestatie zou laten bestaan, € 180.000 van deze minister en van minister Vogelaar.
Dus is het niet juist dat minister Hirsch Ballin de
19 juni 2008
Tweede Kamer Vastzetten cartoonist TK 99 99-6997
Bosma
vermoorde onschuld speelt: hij is schuldig. Heel simpel, Nederlanders is, moet gaan naar een organisatie die zo
wie eerst een extremistische club subsidieert die vindt extreem gekleurd is.
dat PVV’ers nazi’s zijn, moet niet gek opkijken als die
club ook vanuit haar ideologie gaat handelen. Als het De voorzitter: Afsluitend, mijnheer Van der Ham.
OM dan een passief doorgeefluik is van die subsidieslur-
per, dan kan de minister niet doen alsof zijn neus bloedt. De heer Van der Ham (D66): Er zijn natuurlijk heel wat
Voorzitter. Mijn rode lampje gaat branden. Ik heb een rechtse organisaties die ondersteuning krijgen en die wat
motie. meer rechtse opvattingen verklaren. Wat dat betreft moet
de overheid volgens mij in haar subsidiëring zorgen voor
een pluriform aanbod, mochten dergelijke organisaties
Motie subsidie nodig hebben. Daar bent u het toch wel mee
eens, mijnheer Bosma? Nog los van de vraag of men
De Kamer, meningen heeft die ik zelf zou delen.
gehoord de beraadslaging, De heer Bosma (PVV): In dit geval gaat het niet om het
delen van meningen. Magenta is een extreem linkse club
constaterende dat de arrestatie van cartoonist Gregorius die klachten verzamelt van onder anderen Abdul-Jabbar
Nekschot een aantasting van de artistieke vrijheid in ons van de Ven. In deel één van de Handelingen over dit
land is; debat – u hebt het kunnen lezen – zegt deze minister: het
OM moest in actie komen, want er waren klachten. Wij
constaterende dat de regering pal moet staan voor moeten echter een stap teruggaan: wat is het begin van
artistieke vrijheid en de vrijheid van meningsuiting; de stroom van de rivier? Dat is Magenta, dat is een
linkse multiculturele club die gewoon handelt vanuit haar
overwegende dat het Openbaar Ministerie in actie is ideologie. Zij krijgt € 180.000 van de Nederlandse
gekomen na klachten van het Meldpunt Discriminatie belastingbetaler en dat is een grote schande.
Internet (MDI), een activiteit van Magenta;
©
overwegende dat Magenta en MDI de linkse, multicultu-
ralistische zaak zijn toegedaan; De heer De Wit (SP): Voorzitter. In het eerste debat over
deze affaire heb ik het een verkeerd signaal genoemd,
verzoekt de regering, de subsidie aan Magenta stop te met name de wijze waarop justitie in deze zaak is
zetten, opgetreden tegen de cartoonist Nekschot. Ik heb dit
gedaan tegen de achtergrond van niet alleen de vrijheid
en gaat over tot de orde van de dag. van meningsuiting, een buitengewoon belangrijk
grondrecht in onze samenleving, maar ook van de
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid rechtspraak die zich inmiddels heeft ontwikkeld rond
Bosma. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan artikel 7 van de Grondwet. Hierin komt in ieder geval tot
voldoende ondersteund. uitdrukking dat door de overheid buitengewone
Zij krijgt nr. 167 (31200-VI). terughoudendheid moet worden betracht om op te
treden tegen uitingen van deze vrijheid van mening en
De heer Van der Ham (D66): Het waren weer een paar opvatting en dat de uitspraak van de rechter nogal eens
fraaie zinnen; de heer Bosma kan er wat van. Ik vind het kan variëren, afhankelijk van het middel en de persoon
wel belangrijk om, juist in een debat over de vrijheid van die gebruik maakt van de vrijheid van meningsuiting. In
meningsuiting, van hem te horen of meningen die niet ieder geval is heel duidelijk dat er ruimte moet zijn voor
de zijne zijn, op zichzelf gehoord mogen worden en ook cartoonisten, columnisten en mensen die satire
eventueel gesteund mogen worden. Hij is toch ook niet gebruiken, om een aantal zaken op de hak te nemen.
voor het afschaffen van de VARA of zo? Misschien ook De minister heeft in zijn brief na het eerste debat over
juist wel... Ik moet niet de doos van Pandora opentrek- deze zaak toegegeven dat, met de kennis van nu, er in
ken; geeft u hier maar geen antwoord op, mijnheer ieder geval kanttekeningen te plaatsen zijn bij de in
Bosma. verzekering stelling en de duur van de arrestatie; achteraf
gezien is het niet nodig geweest om Nekschot zo lang in
De heer Bosma (PVV): Wij hebben volgende week een voorarrest te houden. Dat is in ieder geval een belang-
leuk algemeen overleg over de financiering van rijke erkenning daar waar wij vanuit de SP-fractie hebben
omroepverenigingen en men zal verbaasd staan over wat gezegd dat er sprake is van buitensporig optreden van
ik ga voorstellen. Dit komt omdat wij van al deze justitie tegen de heer Nekschot in het kader van zijn
omroepverenigingen af willen en niet alleen maar van de arrestatie.
VARA. Mijn fractie was buitengewoon benieuwd naar de rol
De heer Van der Ham vraagt een beetje naar de van de minister en met name naar de vraag of de
bekende weg. Wij zijn natuurlijk groot voorstander van minister in deze zaak een actieve rol heeft gespeeld bij
vrijheid van meningsuiting: laat 100 bloemen bloeien, het aansturen van en geven van aanwijzingen aan het
laat 100 scholen wedijveren, om Mao Zedong maar even OM. Dat is naar de mening van mijn fractie niet
te citeren. Vraag twee is of je alle meningen, zeker de gebleken. Ook al wijst de heer Rutte op de zeven
extreem linkse, moet subsidiëren. Kijk op ’’magenta.nl’’, gesprekken die hebben plaatsgevonden blijkens de brief
dat is gewoon een extreem links multicultureel bolwerk. die wij gisteren hebben ontvangen, mij is niet duidelijk
Ik heb net geciteerd uit de brief die staat op de site van geworden wat de minister in deze gesprekken heeft
Magenta. Ik vind niet dat belastinggeld dat van alle gezegd. Daar ben ik benieuwd naar. De minister zegt in
19 juni 2008
Tweede Kamer Vastzetten cartoonist TK 99 99-6998
De Wit
ieder geval: ik heb geen aanwijzingen gegeven. Daarmee
staat voor mijn fractie op dit moment in ieder geval vast Motie
dat er geen sprake is van wat ik in eerste instantie heb
geopperd, een gewijzigde beleidslijn van het Openbaar De Kamer,
Ministerie onder aansturing van dit kabinet.
Er is bij de cartoonisten en politieke tekenaars in ons gehoord de beraadslaging,
land onrust ontstaan naar aanleiding van deze arrestatie
van Nekschot. Wat kunnen wij nog wel en wat kunnen overwegende dat in de strafrechtspleging nimmer de
wij niet? De drie recente zaken die in het nieuws zijn indruk mag worden gewekt dat politieke overwegingen
gekomen, mogen toch tot een zekere tevredenheid bijdragen aan vervolgingsbeslissingen;
stemmen, waar blijkt dat nog steeds de ruimte is voor
columnisten, voor mensen die gebruikmaken van het verzoekt de regering, te laten onderzoeken hoe vaak, in
middel van artikel 7 om hun mening te uiten, en dat op welke gevallen en waarom in de afgelopen vijftien jaar
dat punt op dit moment eigenlijk nog niets gewijzigd is. gebruik is gemaakt van de aan de minister van Justitie
Ik was benieuwd naar de cartoonwerkgroep. Anders toegekende bijzondere aanwijzingsbevoegdheid,
dan de heer Van der Ham ben ik van mening dat blijkt vervolgens een oordeel te vellen over de wenselijkheid
dat dit geen gedachtepolitie is. Het gaat hierbij om het van handhaving van deze bevoegdheid en de Kamer
inschatten van veiligheidsrisico’s en het voorstellen van hierover te berichten,
maatregelen. Dat stemt mijn fractie in ieder geval
tevreden. en gaat over tot de orde van de dag.
De heer Van der Ham (D66): Het woord ’’gedachte- De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
politie’’ heb ik niet gebruikt. Halsema, Van der Ham en De Wit. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.
De heer De Wit (SP): Nee, nee. Dat heb ik gebruikt. Zij krijgt nr. 168 (31200-VI).
De heer Van der Ham (D66): Oké. ’’Anders dan de heer Mevrouw Halsema (GroenLinks): Zoals ik ook in het
van der Ham’’, zei u. Ik heb geprobeerd om te vragen eerste debat heb gezegd, zit voor mijn fractie de pijn in
wat zo’n cartooncommissie nu doet. Als daar een de kwestie Nekschot in het gebruik van dwangmiddelen:
wisseling van gedachten plaatsvindt over welke cartoon de inverzekeringstelling, de vrijheidsbeneming, boeien,
wel en welke niet, en als het OM daarin een afweging de huiszoeking. Mijn fractie vindt dit disproportioneel,
maakt, dan wil ik dat afwegingskader wel weten. buitensporig en buitengewoon kwalijk. Wij vinden de
Daarnaar heb ik geïnformeerd. reactie van de minister daarop tekortschieten. De
minister zegt namelijk bij herhaling dat dit met de kennis
De heer De Wit (SP): Ik heb niet gezegd dat u dit een van nu misschien wat anders had gekund. Als je de brief
gedachtepolitie vindt. Dat zijn mijn woorden; die heb ik leest, moet je concluderen dat op dat moment een
ook eerder gebruikt. Wat mij in ieder geval blijkt uit de andere inschatting gemaakt had moeten worden. Toen
brief van de minister, is dat deze werkgroep niets te Gregorius Nekschot zweeg, had men moeten besluiten
maken heeft met de inhoud en niets te maken heeft met om hem in vrijheid te stellen. Dat is niet gedaan. Daarin
vervolgen. Het is een breed samengestelde werkgroep is een fout gemaakt en ik zou willen dat de minister dat
van alle mogelijke ministeries en instanties, die zich dus erkent.
niet bemoeit met de vraag welke cartoon wel en welke In zijn algemeenheid zou mijn fractie graag een
niet. terughoudender opstelling zien – dan gaat het om de
algemene aanwijzingsbevoegdheid – ten aanzien van
© opiniedelicten. Ik bezocht vanmorgen even hoeiboei.nl.
Dat doe ik graag, om te zien wat voor vreselijke oordelen
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Voorzitter. Al tijdens er nu weer over mij en mijn fractie worden geveld. Toen
het vorige debat in antwoord op mij en nu ook in zag ik dat daar inmiddels ook een brief op de mat is
herhaling in de brief heeft de minister duidelijk aangege- beland. Wij hebben daar moeite mee, laat ik dat maar
ven dat hij geen politieke aanwijzingen heeft gegeven tot zeggen. Ik zal buiten deze kwestie blijven, maar kan mij
vervolging in deze zaak. Dat vindt mijn fractie terecht, niet aan de indruk onttrekken dat er sprake is van een
want wij zijn een groot tegenstander van welke politieke grote activiteit bij het Openbaar Ministerie op het gebied
vervolging dan ook. Er blijven wel twee vragen over. van opiniedelicten. Ik zou dit onwenselijk vinden.
De eerste is: waartoe dienden dan al die gedachte- Ik neem de uitleg van de minister over de cartoon-
wisselingen met het Openbaar Ministerie? Als ik de brief werkgroep over, laat ik daarover ook duidelijk zijn. Mijn
goed lees, begrijp ik dat de minister de cartoons zelfs fractie is echter heel ongelukkig met de indruk die is
een voor een heeft zitten bestuderen, omdat er nog een gewekt tijdens het vorige debat, namelijk dat cartoonis-
herhaalde bijeenkomst is geweest waarin andere ten in de gaten worden gehouden. Daarom vind ik het
cartoons aan de orde zijn geweest dan in een eerdere verzoek van de heer Van der Ham ook redelijk, om nog
bijeenkomst. Daarover wil ik graag uitleg. inzage te krijgen in de gespreksverslagen, te meer daar
Mijn tweede vraag is algemener. Als de minister elke het bestaan van deze werkgroep nooit eerder aan de
politieke vervolging schuwt, blijft de vraag over waartoe orde is geweest. Dat vind ik niet goed. Ik zou het ook op
de bijzondere aanwijzingsbevoegdheid eigenlijk dient. prijs stellen als de minister de inmiddels georganiseerde
Mijn fractie heeft daarmee altijd moeite gehad, juist cartoonisten per brief, of nog beter, op zijn ministerie zou
vanwege de suggestie van politieke vervolging. Ik dien willen uitleggen dat er geen sprake van is dat in een land
daarover een motie in. als Nederland cartoonisten in de gaten worden gehou-
19 juni 2008
Tweede Kamer Vastzetten cartoonist TK 99 99-6999
Halsema
den, maar dat het gaat om een algemene werkgroep, die dat de kunstenaar Jonas Staal, die inmiddels twee keer is
niet de cartoonwerkgroep had mogen heten. Ik zou dit op vrijgesproken, door u aanhoudend een bedreiger wordt
prijs stellen, om daarmee de rust te laten weerkeren en genoemd, terwijl u wel in het geweer komt voor
de vrijheid van cartoonisten te verzekeren. Nekschot. Daaruit spreekt een selectieve moraal.
De heer Bosma (PVV): Ik vind het fijn dat mevrouw De voorzitter: Dank u wel.
Halsema regelmatig op www.hoeiboei.nl kijkt. Ik heb een
vraag over Magenta. Daar zijn de problemen natuurlijk Mevrouw Halsema (GroenLinks): Het lijkt mij dat ik
begonnen. Later is het OM in actie gekomen. Magenta mocht reageren, toch?
wordt geleid door een partijgenoot van mevrouw
Halsema. De voorzitter: Volgens mij reageerde de heer Bosma op
u. En als u dan weer op hem reageert... Het is wel goed.
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Een voormalig
partijgenoot. De heer Bosma (PVV): Ik heb nog een opmerking voor
het verslag. De heer Jonas Staal zelf noemt zichzelf in
De heer Bosma (PVV): Hij is een voormalig deelraadslid NRC Handelsblad een bedreiger.
van GroenLinks, de heer Brieuc-Yves Cadat. Hoe staat
mevrouw Halsema tegenover de rol van Magenta? ©
Mevrouw Halsema (GroenLinks): U citeert uit een brief – De heer Anker (ChristenUnie): Voorzitter. Er zijn grote
ik ben benieuwd of dit een redactioneel schrijven is of woorden gesproken in de eerste termijn van dit debat.
een ingezonden brief – van iemand op een site. In zijn Misschien was dit wel terecht. Het onderwerp leent zich
algemeenheid moet er volgens mij een grote vrijheid van er immers voor. In mijn eerste termijn zei ik al dat wij te
meningsuiting zijn. Zoals ik opkom voor de vrijheid van maken hebben met een botsing van grondrechten die het
www.hoeiboei.nl, zal ik ook opkomen voor de vrijheid speelvlak van het publieke debat omkaderen, enerzijds
van Magenta. U verdedigt alleen de vrijheid van de de vrijheid van meningsuiting en anderzijds het
mensen met wie u het eens bent. Wij verdedigen echter non-discriminatiebeginsel. Beide zijn de volle aandacht
ook de vrijheid van de mensen met wie wij het oneens van de Kamer waard.
zijn. Allemaal hadden wij ook vragen over de manier
waarop Nekschot is gearresteerd. Moest dit nu met zo’n
De heer Bosma (PVV): U vindt het dus ook prima dat er vertoon van macht? De minister heeft geantwoord dat er
heel veel Nederlands belastinggeld gaat naar een club sprake is geweest van een misverstand. Bij een
die een brief ondertekent met stichting Magenta, waarin doorzoeking bleek dat de bewoner van een woning
de PVV met het nationaal-socialisme wordt vergeleken? Nekschot zelf was. Een ploeg van tien man zou op zich
Dat vindt u een goede zaak? niet ongebruikelijk zijn voor een doorzoeking. Ook heeft
hij later in een brief aangegeven dat er achteraf een
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Ik zou die brief eerst andere overweging had kunnen worden gemaakt bij het
eens willen zien. Wat mij betreft moeten niet alleen vasthouden van Nekschot op het politiebureau.
maatschappelijke organisaties die lief zijn voor de PVV De minister gaf in het debat zelf al aan de gang van
subsidie krijgen, maar ook maatschappelijke organisaties zaken te betreuren. Ik heb het niet helemaal precies uit
die onaardig zijn tegen de PVV. Ik weet dat u alleen nog de Handelingen geciteerd, maar hij zei dat hij ook had
omroepen, media en kunstenaars wilt steunen die het gewenst dat een en ander met minder deining gepaard
volledig met u eens zijn. Alle andere zouden volgens u was gegaan. Als ik deze minister van Justitie een beetje
verboden moeten worden, zoals u ook boeken wilt ken, dan betekent dat hij echt teleurgesteld is dat het
verbieden. U bent daardoor de slechtste verdediger van allemaal zo is gelopen.
het vrije woord. Voor mij bent u niet iemand om daarin Ik vond het al genoeg. Het OM moet onafhankelijk
te volgen. kunnen opereren. Een gevolg daarvan is dat de minister
de politieke windvanger is. Hij moet pal staan voor het
De voorzitter: U hebt recht op een reactie. OM en dat heeft hij gedaan. Toch was dat voor sommi-
gen niet genoeg. Er werd gevraagd om een brief met
De heer Bosma (PVV): Ik ben de allerbeste verdediger meer uitleg. In die brief zette de minister nogmaals grote
van het vrije woord. vraagtekens bij het langer vasthouden van Nekschot.
Voor de fractie van de ChristenUnie is daarmee de grens
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Ja, zolang men het met wel echt bereikt. Mijn fractie wil ervoor waken dat de
u eens is. Kamer het OM direct gaat beïnvloeden, door de minister
in een positie te brengen waarin hij zich inhoudelijk moet
De heer Bosma (PVV): Ik verdedig ook graag de zaak van gaan bemoeien met individuele zaken van het OM. Dat
de vrijheid tegen de islam, in tegenstelling tot mevrouw zou een ernstige inbreuk zijn op de scheiding der
Halsema. Het is natuurlijk apekool wat mevrouw machten. Door te schermen met een term als ’’politieke
Halsema allemaal beweert, dat wij kunstenaars willen arrestatie’’ en die te handhaven, legt de Kamer die druk
tegengaan die het niet met ons eens zijn. Dat wil ik voor wel bij de minister. Onze politieke conclusie is dat er
het verslag even genoteerd hebben. Wij komen altijd op geen directe inmenging is geweest bij de arrestatie van
voor de vrijheid, en dus ook als deze tegen de islam Nekschot. Wij onderschrijven ook de conclusie van de
gericht is. Dat doen wij graag en enthousiast. minister dat er anders gehandeld had kunnen worden.
Voor het overige ligt de zaak nu bij het OM; de Kamer
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Laat ik tot slot zeggen moet daar geen uitspraken over doen. De kwalificatie van
19 juni 2008
Tweede Kamer Vastzetten cartoonist TK 99 99-7000
Anker
een politieke arrestatie is voor mijn fractie onterecht. Ik De heer Anker (ChristenUnie): Ik wacht absoluut eerst de
doe een dringend beroep op diegenen die deze reactie van de minister af en ik wil niet meer informatie
kwalificatie hebben gebruikt – volgens mij zei de heer de Kamer inkrijgen dan strikt noodzakelijk is. De
Rutte daar nog wat over – om wanneer zij de feiten vertrouwelijkheid is ook in het belang van de nationale
onder ogen zien, die woorden terug te nemen. veiligheid.
Voorzitter. Dat was op zich een hele mooie laatste zin,
maar ik wil toch nog één opmerking maken. Er zijn nu ©
opnieuw vragen gesteld en moties neergelegd met het
verzoek om weer informatie van de NCTb naar de Kamer De heer Heerts (PvdA): Voorzitter. Ik bedank de minister
te sturen, desnoods vertrouwelijk. Dat is de afgelopen voor de brieven, alhoewel de laatste brief wel wat
drie maanden al wel heel vaak gebeurd, naar aanleiding bijzonder tot stand kwam en weer een staaltje van de
van de film van de heer Wilders en de beveiliging van Kamer was. Dat was wel weer een leermoment.
mevrouw Verdonk. Er wordt wel heel vaak gevraagd om De vrijheid van meningsuiting en de strijd daarvoor is
vertrouwelijke informatie naar de Kamer te sturen en ook een strijd van de PvdA-fractie. Wij zullen te allen
soms leveren Kamerleden die vertrouwelijke informatie tijde die vrijheid bevechten. Het gaat echter nu om een
zelf aan als het over zichzelf gaat. Ik weet nog niet concrete zaak. Ik ben blij met het antwoord van de
precies hoe ik dit verzoek moet duiden, maar wij moeten minister in zijn vorige brief, dat de bejegening door met
er wel voorzichtig mee zijn om telkens opnieuw aan de name de politie maar ook het Openbaar Ministerie toch
minister te vragen met vertrouwelijke verslagen aan te niet proportioneel is geweest. Het antwoord van de
komen. minister in de brief is letterlijk dat hij die constatering tot
Voorzitter. Gelukkig lok ik met deze woorden een de zijne maakt. Daar zijn wij het van harte mee eens. De
interruptie uit.